Janya Raga Swara list

ജന്യരാഗലക്ഷണങ്ങള്‍

ആരോഹണത്തിലോ അവരോഹണത്തിലോ സമ്പൂര്‍ണ്ണസ്വരങ്ങള്‍ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന രാഗങ്ങളുടെ ജനകരാഗത്തെ ചൊല്ലി രണ്ടഭിപ്രായം ഉണ്ടാവുന്ന സന്ദര്‍ഭം കുറവാണു്. വര്‍ജ്ജ്യസ്വരങ്ങളുടെ ശ്രുതി കണക്കിലെടുക്കേണ്ട കാര്യം ഇല്ല എന്നതിനാല്‍ ഔഡവ, ഷാ‍ഡവ രാഗങ്ങളെ ഒന്നില്‍ കൂടുതല്‍ ജനകരാഗങ്ങളുടെ കീഴില്‍ പെടുത്തുവാന്‍ അവസരം നല്‍കുന്നു.

ഉദാഃ 1. മോഹനത്തിന്റെ സ്വരങ്ങള്‍ സരി2ഗ3പധ2സ എന്നിരിക്കെ അതിന്റെ ജനകരാഗമായി പൊതുവേ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നതു് ഹരികാംബോജി ആണെങ്കിലും വാചസ്പതി (ഹരികാംബൊജിയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗം), ധീരശങ്കരാഭരണം, മേചകല്യാണി (ശങ്കരാഭരണത്തിന്റെ പ്രതിമധ്യമ രാഗം) എന്നിവയുടെ മധ്യമവും നിഷാദവും വര്‍ജ്ജിച്ചാല്‍ മോഹനത്തില്‍ വരുന്ന അതേ സ്വരശ്രുതിസ്ഥാനങ്ങള്‍ തന്നെ ആണെന്നു കാണാം.

ഉദാഃ 2. രേവഗുപ്തിയുടെ സ്വരങ്ങള്‍ സരി1ഗ3പധ3സ എന്നും അതു് മായാമാളവഗൗളയില്‍ ജന്യം എന്നും പറയും. എന്നാല്‍ പന്തുവരാളി (മായാമാളവഗൗളയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗം), സൂര്യകാന്തം, ഗമനപ്രിയ (സൂര്യകാന്തത്തിന്റെ പ്രതിമധ്യമരാഗം) എന്നിവയുടെ മധ്യമവും നിഷാദവും വര്‍ജ്ജിച്ചാല്‍ ഇതേ സ്വരസ്ഥാനങ്ങള്‍ തന്നെയാണു ലഭിക്കുന്നതു്

ഉദാഃ 3. രേവതിയുടെ സ്വരങ്ങള്‍ സരി1മ1പനി2സ - ചക്രവാകത്തിന്റെ ജന്മം ആണെന്നു പൊതുവേ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും ചിലര്‍ പറയുന്നു ഇതിന്റെ ജനകരാഗം രത്നാംഗിയാണെന്നു. രത്നാംഗി, വനസ്പതി, തോടി, നാടകപ്രിയ, മായാമാളവഗൗള എന്നീ രാഗങ്ങളുടെ ഗാന്ധാരവും ധൈവതവും വര്‍ജ്ജിച്ചാല്‍ ഇതേ സ്വരസ്ഥാനങ്ങള്‍ തന്നെയാണു ലഭിക്കുന്നതു്.

ഈണവും ഇമ്പവും കലര്‍ന്ന ഗാനങ്ങള്‍ ഉടലെടുത്തതിനു ശേഷം ആ ഗാനത്തിന്റെ രാഗം നിര്‍ണ്ണയിക്കേണ്ടിവരുന്ന സന്ദര്‍ഭങ്ങളില്‍ സ്വരങ്ങളുടെ ശ്രുതിസ്ഥാനം തര്‍ക്കവിഷയം ആവുകയും തുടര്‍ന്നു രാഗത്തെ ചൊല്ലി തര്‍ക്കം വരുകയും ചെയ്യുന്നതും സ്വാഭാവികം തന്നെ.

72 മേളകര്‍ത്താരാഗങ്ങളുടെ സ്വരങ്ങള്‍ക്കു വര്‍ജ്ജ്യ വക്ര മാറ്റങ്ങള്‍ വരുത്തി ഉടലെടുക്കുന്ന ജന്യരാഗങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിനു പരിധിയില്ല. എല്ലാ ജന്യരാഗങ്ങളും മനസ്സിലാക്കി പഠിക്കുക ശ്രമകരമാണു്. അവയില്‍ ചിലതു മാത്രമാണു് ഈ പട്ടികയില്‍ കൊടുത്തിരിക്കുന്നതു്.

ഷഡ്ജവും പഞ്ചമവും അചല സ്വരങ്ങള്‍ ആയതിനാല്‍ ഋഷഭം, ഗാന്ധാരം, ധൈവതം, നിഷാദം മാത്രമാണു് താഴെ വിവരിക്കുന്നതു്. ആദ്യത്തെ 36 ജനകരാഗങ്ങളില്‍ ശുദ്ധമധ്യമവും 37 മുതല്‍ അവസാനത്തെ 72 വരെയുള്ള ജനകരാഗങ്ങളില്‍ പ്രതിമധ്യമവും ആണെന്നോര്‍ത്താല്‍ ഓരോ രാഗത്തിലേയും ഷഡ്ജവും പഞ്ചമവും മധ്യമവും പ്രത്യേകം ഓര്‍ത്തിരിക്കേണ്ടതില്ല.

പൂര്‍വ്വമേളരാഗങ്ങളായ കനകാംഗി, തോടി, മായാമാളവഗൗള, ഖരഹരപ്രിയ, ശങ്കരാഭരണം, ചലനാട്ട എന്നീ 6 രാഗങ്ങളുടെ സ്വരശ്രുതിസ്ഥാനങ്ങള്‍ പഠിക്കുക.

ഒരു രാഗത്തിലെ മധ്യമസ്വരം ശുദ്ധമധ്യമമാണോ പ്രിതമധ്യമമാണോ എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചു 72 മേളകര്‍ത്താരാഗങ്ങളെ 1 മുതല്‍ 36 വരെ പൂര്‍വ്വമേളരാഗങ്ങള്‍ എന്നും 37 മുതല്‍ 72 വരെ ഉത്തരമേളരാഗങ്ങളെന്നും രണ്ടായി കാണേണ്ടതുണ്ടു്.

അടുത്ത വിഭജനം വരുന്നതു് ചക്രങ്ങള്‍ ആയിട്ടാണു്. അതില്‍ ഓരോ ചക്രങ്ങളിലും വരുന്ന 6 രാഗങ്ങളിലും പൂര്‍വ്വമേളസ്വരങ്ങള്‍ ഋഷഭവും ഗാന്ധാരവും ഒന്നു തന്നെ ആയിരിക്കും. ആദ്യത്തെ 6 ചക്രങ്ങളില്‍ വരുന്ന പൂര്‍വ്വമേളസ്വരങ്ങള്‍ യധാക്രം കനകാംഗി(രി1ഗ1), തോടി(രി1ഗ2), മായാമാളവഗൗള(രി1ഗ3), ഖരഹരപ്രിയ(രി2ഗ2), ശങ്കരാഭരണം(രി2ഗ3), ചലനാട്ട(രി3ഗ3) എന്നീ രാഗങ്ങളുടെ സ്വരങ്ങളാണു്. തുടര്‍ന്നു വരുന്ന 7 മുതല്‍ 12 ചക്രം വരെ യധാക്രം മേല്‍പറഞ്ഞ രാഗങ്ങളുടെ പ്രിതമധ്യമരാഗങ്ങളായ സാലകം, ഭവപ്രിയ, കാമവര്‍ദ്ധിനി, ഹൈമവതി, മേചകല്യാണി, രസികപ്രിയ എന്നിവയുടെ സ്വരങ്ങളാണു്.

ഓരോ ചക്രങ്ങളിലും പൂര്‍വ്വമേളസ്വരങ്ങള്‍ ഒന്നു തന്നെയാണെന്നു കണ്ടുവല്ലോ. എന്നാല്‍ ഉത്തരമേളസ്വരങ്ങളില്‍ ധൈവതവും നിഷാദവും ഒരോ ചക്രത്തിലേയും ഒന്നാമത്തേതു മുതല്‍ ആറാമത്തെ രാഗം വരെ യധാക്രമം കനകാംഗി(ധ1നി1)(ധന), തോടി(ധ1നി2)(ധനി), മായാമാളവഗൗള(ധ1നി3)(ധനു), ഖരഹരപ്രിയ(ധ2നി2)(ധിനി), ശങ്കരാഭരണം(ധ2നി3)(ധിനു), ചലനാട്ട(ധ3നി3)(ധുനു) എന്ന ക്രമത്തില്‍ വ്യത്യസ്തമായിട്ടാണു് ചക്രങ്ങള്‍ തോറും ആവര്‍ത്തിച്ചു വരുന്നതു്.

പൂര്‍വ്വമേള ശുദ്ധമധ്യമ ജനകരാഗങ്ങള്‍ - 01 മുതല്‍ 36 വരെ

01 കനകാംഗി [കനകാംബരി] - (കനകാംഗി+കനകാംഗി) ശുദ്ധഋഷഭം, ശുദ്ധഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, ശുദ്ധനിഷാദം
02 രത്നാംഗി [ഫേനദ്യുതി] - (കനകാംഗി+തോടി) ശുദ്ധഋഷഭം, ശുദ്ധഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
03 ഗാനമൂര്‍ത്തി [ഗാനമാമവരാളി] - (കനകാംഗി+മായാമാളവഗൗള) ശുദ്ധഋഷഭം, ശുദ്ധഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
04 വനസ്പതി [ഭാനുമതി] (കനകാംഗി+ഖരഹരപ്രിയ) ശുദ്ധഋഷഭം, ശുദ്ധഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
05 മാനവതി [മനോരഞ്ജനി] (കനകാംഗി+ശങ്കരാഭരണം) ശുദ്ധഋഷഭം, ശുദ്ധഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
06 താനരൂപിണി [തനുകീര്‍ത്തി] (കനകാംഗി+ചലനാട്ട) ശുദ്ധഋഷഭം, ശുദ്ധഗാന്ധാരം, ഷഡ്ശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
07 സേനവതി [സേനാഗ്രണി] (തോടി+കനകാംഗി) ശുദ്ധഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, ശുദ്ധനിഷാദം
08 ഹനുമത്തോടി [ജനത്തോടി] - (തോടി+തോടി) ശുദ്ധഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
09 ധേനുക [ധുതിഭിന്നഷഡ്ജം] - (തോടി+മായാമാളവഗൗള) ശുദ്ധഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
10 നാടകപ്രിയ [നാദാഭരണം] - (തോടി+ഖരഹരപ്രിയ) ശുദ്ധഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
11 കോകിലപ്രിയ [കോകിലാരവം] (തോടി+ശങ്കരാഭരണം) ശുദ്ധഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
12 രൂപവതി (തോടി+ചലനാട്ട) ശുദ്ധഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ഷഡ്ശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
13 ഗായകപ്രിയ [ഗേയഹെജ്ജി] (മായാമാളവഗൗള+കനകാംഗി) ശുദ്ധഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, ശുദ്ധനിഷാദം
14 വകുളാഭരണം [വാടവസന്തഭൈരവി] - (മായാമാളവഗൗള+തോടി) ശുദ്ധഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധരം, ശുദ്ധധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം‌
15 മായാമാളവഗൗള (മായാമാളവഗൗള+മായാമാളവഗൗള) ശുദ്ധഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
16 ചക്രവാകം [തോയവാഗവാഹിനി] - (മായാമാളവഗൗള+ഖരഹരപ്രിയ) ശുദ്ധഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
17 സൂര്യകാന്തം [ഛായാപതി] - (മായാമാളവഗൗള+ശങ്കരാഭരണം) ശുദ്ധഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
18 ഹഡകാംബരി [ജയശുദ്ധമാളവി] - (മായാമാളവഗൗള+ചലനാട്ട) ശുദ്ധഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ഷഡ്ശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
19 ഝങ്കാരധ്വനി [ഝങ്കാരഭ്രമരി] - (ഖരഹരപ്രിയ+കനകാംഗി) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, ശുദ്ധനിഷാദം
20 നഠഭൈരവി [നാരിരീതിഗൗള] - (ഖരഹരപ്രിയ+തോടി) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
21 കീരവാണി [കിരണാവലി] - (ഖരഹരപ്രിയ+മായാമാളവഗൗള) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരാം, ശുദ്ധധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
22 ഖരഹരപ്രിയ [ശ്രീരാഗം] (ഖരഹരപ്രിയ+ഖരഹരപ്രിയ) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
23 ഗൗരിമനോഹരി [ഗൗരി] - (ഖരഹരപ്രിയ+ശങ്കരാഭരണം) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
24 വരുണപ്രിയ [വീരവസന്തം] - (ഖരഹരപ്രിയ+ചലനാട്ട) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ഷഡ്ശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
25 മാരരഞ്ജിനി [ശരാവരി] - (ശങ്കരാഭരണം+കനകാംഗി) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, ശുദ്ധനിഷാദം
26 ചാരുകേശി [തരംഗിണി] - (ശങ്കരാഭരണം+തോടി) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
27 സരസാംഗി [സൗരസേന] - (ശങ്കരാഭരണം+മായാമാളവഗൗള) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
28 ഹരികാംബോജി [ഹരികേദാരഗൗള] - (ശങ്കരാഭരണം+ഖരഹരപ്രിയ) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
29 ധീരശങ്കരാഭരണം - (ശങ്കരാഭരണം+ശങ്കരാഭരണം) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
30 നാഗനന്ദിനി [നാഗാഭരണം] - (ശങ്കരാഭരണം+ചലനാട്ട) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ഷഡ്ശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
31 യാഗപ്രിയ [കലാവതി] - (ചലനാട്ട+കനകാംഗി) ഷഡ്ശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, ശുദ്ധനിഷാദം
32 രാഗവര്‍ദ്ധിനി [രാഗചൂഡാമണി] - (ചലനാട്ട+തോടി) ഷഡ്ശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
33 ഗംഗേയഭൂഷണി [ഗംഗാതരംഗിണി] - (ചലനാട്ട+മായാമാളവഗൗള) ഷഡ്ശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, സുദ്ധധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
34 വാഗധീശ്വരി [ഭോഗഛായാനാട്ട] - (ചലനാട്ട+ഖരഹരപ്രിയ) ഷഡ്‌ശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
35 ശൂലിനി [ശൈലദേശാക്ഷി] - (ചലനാട്ട+ശങ്കരാഭരണം) ഷ‍ഡ്‌ശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
36 ചലനാട്ട - (ചലാനാട്ട+ചലനാട്ട) ഷഡ്‌ശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ഷഡ്‌ശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം

ഉത്തരമേള പ്രതിമധ്യമ ജനകരാഗങ്ങള്‍ - 37 മുതല്‍ 72 വരെ

37 സാലകം [സൗഗന്ധിനി] - (കനകാംഗിയുടെ പ്രിതമധ്യമരാഗമായ സാലകം+കനകാംഗി) ശുദ്ധഋഷഭം, ശുദ്ധഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, ശുദ്ധനിഷാദം
38 ജലാര്‍ണ്ണവം [ജഗന്മോഹനം] - (കനകാംഗിയുടെ പ്രിതമധ്യമരാഗമായ സാലകം+തോടി) ശുദ്ധഋഷഭം, ശുദ്ധഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
39 ഝാലവരാളി [ധാളിവരാളി] - (കനകാംഗിയുടെ പ്രിതമധ്യമരാഗമായ സാലകം+മായാമാളവഗൗള) ശുദ്ധഋഷഭം, ശുദ്ധഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
40 നവനീതം [നഭോമണി] - (കനകാംഗിയുടെ പ്രിതമധ്യമരാഗമായ സാലകം+ഖരഹരപ്രിയ) ശുദ്ധഋഷഭം, ശുദ്ധഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
41 പാവനി [കുംഭിനി] - (കനകാംഗിയുടെ പ്രിതമധ്യമരാഗമായ സാലകം+ശങ്കരാഭരണം) ശുദ്ധഋഷഭം, ശുദ്ധഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
42 രഘുപ്രിയ [രവിക്രിയ] - (കനകാംഗിയുടെ പ്രിതമധ്യമരാഗമായ സാലകം+ചലനാട്ട) ശുദ്ധഋഷഭം, ശുദ്ധഗാന്ധാരം, ഷഡ്‌ശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
43 ഗവാംബോധി [ഗീര്‍വ്വാണി] - (തോടിയുടെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ ഭവപ്രിയ+കനകാംഗി) ശുദ്ധഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, ശുദ്ധനിഷാദം
44 ഭവപ്രിയ [ഭവാനി] - (തോടിയുടെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ ഭവപ്രിയ+തോടി) ശുദ്ധഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
45 ശുഭപന്തുവരാളി [ശൈവപന്തുവരാളി] - (തോടിയുടെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ ഭവപ്രിയ+മായാമാളവഗൗള) ശുദ്ധഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
46 ഷഡ്വിധമാര്‍ഗ്ഗണി [സ്തവരാജം] - (തോടിയുടെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ ഭവപ്രിയ+ഖരഹരപ്രിയ) ശുദ്ധഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
47 സുവര്‍ണ്ണാംഗി [സൗരിവ] - (തോടിയുടെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ ഭവപ്രിയ+ശങ്കരാഭരണം) ശുദ്ധഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
48 ദിവ്യമണി [ജീവന്തിക] - (തോടിയുടെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ ഭവപ്രിയ+ചലനാട്ട) ശുദ്ധഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ഷഡ്‌ശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
49 ധവളാംബരി [ധവളാംഗം] - (മായാളവഗൗളയുടെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ കാമവര്‍ദ്ധിനി+കനാകാംഗി) ശുദ്ധഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, ശുദ്ധനിഷാദം
50 നാമനാരായണി [നാമദേശി] - (മായാളവഗൗളയുടെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ കാമവര്‍ദ്ധിനി+തോടി) ശുദ്ധഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
51 കാമവര്‍ദ്ധിനി [കാശിരാമക്രിയ] - (മായാളവഗൗളയുടെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ കാമവര്‍ദ്ധിനി+മായാമാളവഗൗള) ശുദ്ധഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
52 രാമപ്രിയ [രാമമനോഹരി] - (മായാളവഗൗളയുടെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ കാമവര്‍ദ്ധിനി+ഖരഹരപ്രിയ) ശുദ്ധഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
53 ഗമനശ്രമ [ഗമകക്രിയ] - (മായാളവഗൗളയുടെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ കാമവര്‍ദ്ധിനി+ശങ്കരാഭരണം) ശുദ്ധഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
54 വിശ്വംഭരി [വംശവതി] - (മായാളവഗൗളയുടെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ കാമവര്‍ദ്ധിനി+ചലനാട്ട) ശുദ്ധഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ഷഡ്‌ശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
55 ശ്യാമളാംഗി [ശാമള] - (ഖരഹരപ്രിയയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗമായ ഹൈമവതി+കനകാംഗി) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, ശുദ്ധനിഷാദം
56 ഷണ്മുഖപ്രിയ [ചാമരം] - (ഖരഹരപ്രിയയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗമായ ഹൈമവതി+തോടി) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
57 സിംഹേന്ദ്രമധ്യമം [സുമദ്യുതി] - (ഖരഹരപ്രിയയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗമായ ഹൈമവതി+മായാമാളവഗൗള) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം കാകളിനിഷാദം
58 ഹൈമവതി [ദേശിസിംഹാരവം] - (ഖരഹരപ്രിയയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗമായ ഹൈമവതി+ഖരഹരപ്രിയ) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
59 ധര്‍മ്മവതി [ധാമവതി] - (ഖരഹരപ്രിയയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗമായ ഹൈമവതി+ശങ്കരാഭരണം) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
60 നീതിമതി [നിഷാദം] - (ഖരഹരപ്രിയയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗമായ ഹൈമവതി+ചലനാട്ട) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, സാധാരണഗാന്ധാരം, ഷ‍ഡ്‌ശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
61 കാന്തമണി [കുന്തള] - (ശങ്കരാഭരണത്തിന്റെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ മേചകല്യാണി+കനകാംഗി) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, ശുദ്ധനിഷാദം
62 ഋഷഭപ്രിയ [രതിപ്രിയ] - (ശങ്കരാഭരണത്തിന്റെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ മേചകല്യാണി+തോടി) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
63 ലതാംഗി [ഗീതപ്രിയ] - (ശങ്കരാഭരണത്തിന്റെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ മേചകല്യാണി+മായാമാളഗൗള) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
64 വാചസ്പതി [ഭൂഷാവതി] - (ശങ്കരാഭരണത്തിന്റെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ മേചകല്യാണി+ഖരഹരപ്രിയ) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
65 മേചകല്യാണി [ശാന്തകല്യാണി] - (ശങ്കരാഭരണത്തിന്റെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ മേചകല്യാണി+ശങ്കരാഭരണം) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
66 ചിത്രാംബരി [ചതുരംഗിണി] - (ശങ്കരാഭരണത്തിന്റെ പ്രിതിമധ്യമരാഗമായ മേചകല്യാണി+ചലനാട്ട) ചതുശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ഷ‍ഡ്‌ശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
67 സുചരിത [സന്താനമഞ്ജരി] - (ചലനാട്ടയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗമായ രസികപ്രിയ+കനകാംഗി) ഷഡ്‌ശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, ശുദ്ധനിഷാദം
68 ജ്യോതിസ്വരൂപിണി [ജ്യോതിരാഗം] - (ചലനാട്ടയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗമായ രസികപ്രിയ+തോടി) ഷഡ്‌ശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
69 ധാതുവര്‍ദ്ധിനി [ധൗതപഞ്ചമ] - (ചലനാട്ടയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗമായ രസികപ്രിയ+മായാമാളവഗൗള) ഷഡ്‌ശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ശുദ്ധധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
70 നാസികാഭൂഷണി [നാസാമണി] - (ചലനാട്ടയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗമായ രസികപ്രിയ+ഖരഹരപ്രിയ) ഷഡ്‌ശ്രുതിധൈവതം, അന്തരഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം
71 കോസലം [കുസുമാകര] - (ചലനാട്ടയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗമായ രസികപ്രിയ+ശങ്കരാഭരണം) ഷഡ്‌ശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം
72 രസികപ്രിയ [രസമഞ്ജരി] - (ചലനാട്ടയുടെ പ്രതിമധ്യമരാഗമായ രസികപ്രിയ+ചലനാട്ട) ഷഡ്‌ശ്രുതിഋഷഭം, അന്തരഗാന്ധാരം, ഷഡ്‌ശ്രുതിധൈവതം, കാകളിനിഷാദം

ജന്യരാഗങ്ങള്‍ ആദ്യാക്ഷരക്രമത്തില്‍
അ മുതല്‍ അഃ വരെ
ക മുതല്‍ ങ വരെ
ച മുതല്‍ ഞ വരെ
ട മുതല്‍ ന വരെ
പ മുതല്‍ മ വരെ
യ ര ല വ
ശ ഷ സ ഹ

ജന്യരാഗങ്ങള്‍ ജനകക്രമത്തില്‍

.

Ragaswara Lakshanam

ഒരു രാഗത്തിലെ സ്വരങ്ങളെ അവയുടെ പ്രത്യേകത അനുസരിച്ചു വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു

ഗ്രഹസ്വരം :
ഓരോ രാഗവും തുടങ്ങുന്നതു ഒരു പ്രത്യേക സ്വരത്തില്‍ ആണു്. ഈ സ്വരത്തില്‍ ആരംഭിച്ചാല്‍ മാത്രമേ ആ രാഗത്തിന്റെ തനിമയും ഭാവവും പ്രകടിപ്പിക്കുവാന്‍ സാദ്ധ്യമാവൂ.
ഉദാ: മായാമാളവഗൗള രാഗം ഷഡ്ജം, ധൈവതം, നിഷാദം മുതലായ സ്വരങ്ങളില്‍ നിന്നും ആരംഭിക്കുന്നു. ഭൈരവി ആരംഭിക്കുന്നതു നിഷാദം, ഋഷഭം, ധൈവതം മുതലായ സ്വരങ്ങളില്‍ നിന്നാണു്.

ജീവസ്വരം :
ഒരു രാഗത്തിന്റെ ജീവഛായ പ്രകടമാക്കുന്ന സ്വരമാണു ജീവസ്വരം. രാഗത്തിന്റെ സംഗീതാത്മകമായ വ്യക്തിത്വത്തെ സ്പഷ്ടമാക്കുന്ന സ്വരങ്ങളാണു ഇവ.
ഉദാഃ ഭൈരവിയിലെ ഋഷഭം, ഗാന്ധാരം, മധ്യമം, ധൈവതം എന്നിവയും മോഹനത്തിലെ ഗാന്ധാരം ധൈവതം എന്നിവയും.

ന്യാസസ്വരം :
രാഗത്തിന്റെ സഞ്ചാരങ്ങളും പ്രയോഗങ്ങളും അവസാനിക്കുന്ന സ്വരമാണു ന്യാസസ്വരം.
ഷഡ്ജം എല്ലാ രാഗത്തിന്റെയും ന്യാസസ്വരം ആണു്.

അംശസ്വരം :
ഒരു രാഗത്തിന്റെ സംഗീതാത്മകമായ വ്യക്തിത്വത്തെ എടുത്തു കാണിക്കുന്ന വിശ്രാന്തിസ്വരമാണു അംശസ്വരം. ഇതു ഒറു രാഗത്തിന്റെ ജീവസ്വരം ആയും വരും. എല്ലാ അംശസ്വരങ്ങളും ജീവസ്വരങ്ങള്‍ ആവാം. എന്നാല്‍ എല്ലാ ജീവസ്വരങ്ങളും അംശസ്വരങ്ങള്‍ ആകണമെന്നില്ല. അംശസ്വരത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചു രാഗവിസ്താരം നടത്തുന്നതു ദീര്‍ഘനേര ആലാപനത്തിനു സൗകര്യം ലഭിക്കും.

സ്വരങ്ങള്‍ തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ള സ്വരവിഭജനം

വാദിസ്വരം :
ഒരു രാഗത്തിന്റെ ജീവസ്വരമാണു വാദിസ്വരം. പ്രധാനപ്പെട്ട സ്വരമാകയാല്‍ ഇതിനു രാജാവിന്റെ സ്ഥാനമാണു്.

വിവാദിസ്വരം :
രണ്ടു സ്വരങ്ങള്‍ തമ്മില്‍ ഒരു ശ്രുതിയുടെ വ്യത്യാസമേ ഉള്ളു എങ്കില്‍ അവ വിവാദി സ്വരങ്ങള്‍ എന്നു പറയും. ഇവ ഒന്നിനൊന്നു ശത്രുസ്വരം ആയിട്ടാണു കണക്കാക്കുന്നതു്. ഷോഡശസ്വരങ്ങളായ ശുദ്ധഗാന്ധാരം, ഷഡ്‌ശ്രുതിഋഷഭം, ശുദ്ധനിഷാദം, ഷഡ്‌ശ്രുതിധൈവതം എന്നീ സ്വരങ്ങള്‍ ദ്വാദശസ്വരങ്ങളിലെ സ്വരങ്ങള്‍ ക്രമത്തില്‍ സാധാരണഗാന്ധാരം, അന്തരഗാന്ധാരം, ചതുശ്രുതിധൈവതം, കൈശികിനിഷാദം എന്നീ സ്വരങ്ങളുമായി സാമ്യതയുണ്ടെന്നതിനാല്‍ ഈ ഷോഡശസ്വരങ്ങളെ വിവാദിസ്വരങ്ങളെന്നും അവ അടങ്ങിയ മേളകര്‍ത്താരാഗങ്ങളെ വിവാദിമേളകര്‍ത്താരാഗങ്ങള്‍ എന്നും പറയുന്നു. മേളകര്‍ത്താ പട്ടികയിലെ ഇന്ദുചക്രം01, ഋതുചക്രം06, ഋഷിചക്രം07, ആദിത്യചക്രം12 എന്നിവയിലെ എല്ലാ രാഗങ്ങളും (6x4=24 എണ്ണം), മറ്റെല്ലാ ചക്രങ്ങളിലെ ആദ്യവും അവസാനവും ആയി വരുന്ന രാഗങ്ങളും (2x8=16 എണ്ണം) ചേര്‍ത്തു മൊത്തം 72ല്‍ 40 രാഗങ്ങള്‍ വിവാദിമേളരാഗങ്ങളാണു്. ഈ 40 വിവാദിമേളരാഗങ്ങളില്‍ ഇന്ദുചക്രം, ഋതുചക്രം, ഋഷിചക്രം, ആദിത്യചക്രം എന്നിവയിലെ ആദ്യത്തെയും ആറാമത്തേയും രാഗങ്ങളായ ക്രമത്തില്‍ കനകാംഗി, താനരൂപി, യാഗപ്രിയ, ചലനാട്ട, സാലകം, രഘുപ്രിയ, സുചരിത, രസികപ്രിയ എന്നീ 8 രാഗങ്ങളില്‍ ഈരണ്ടു വിവാദിസ്വരങ്ങള്‍ വീതം ഉണ്ടു്. ഈ സ്വരങ്ങള്‍ വാദ്യോപകരണങ്ങളില്‍ വായിക്കുവാനോ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഗാനസാഹിത്യം പാടാനോ അത്ര ബുദ്ധിമുട്ടില്ലെങ്കിലും ശ്രുതിശുദ്ധമായി ഇതിലെ സ്വരങ്ങള്‍ തെറ്റാതെ പാടുക എന്നതു വളരെ ഏറെ ശ്രമകരമാണു്.

സംവാദിസ്വരം :
പരസ്പരം ഇണങ്ങി ചേരുന്ന സ്വരങ്ങള്‍ ആണു സംവാദി സ്വരങ്ങള്‍. ദ്വാദശസ്വരങ്ങള്‍ എല്ലാം ഈ ഗണത്തില്‍ പെടും.

അനുവാദിസ്വരം :
മുകളില്‍ വിവരിച്ചതു മൂന്നിലും പെടാത്ത സ്വരങ്ങള്‍ അനുവാദി സ്വരങ്ങള്‍ എന്നു പറയും. ഒരു രാഗത്തിന്റെ സ്വരസാമ്യം ഉളവാക്കുന്ന സ്വരം കൂടിയാണിവ.

Sangeetha Padaavali

കര്‍ണ്ണാടക സംഗീത്തില്‍ ആവര്‍ത്തിച്ചുപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന ചില പദങ്ങളുടെ അര്‍ത്ഥം

അകാരം
സാഹിത്യമോ സപ്തസ്വരങ്ങളോ ഉപയോഗിക്കാതെ അ എന്ന അക്ഷരസ്വരത്തില്‍ രാഗം പാടുന്ന രീതി

അക്ഷരം
ഒരു താളത്തില‍ടങ്ങിയുരിക്കുന്ന മാത്രകള്‍. ഒന്നാം കാലത്തില്‍ 1, രണ്ടാം കാലത്തില്‍ 2, മൂന്നാം കാലത്തില്‍ 4, നാലാം കാലത്തില്‍ 8.

അക്ഷരകാലം
ഒരു സ്വരാക്ഷരം ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്ന ദൈര്‍ഘ്യം

അംഗം
താളത്തിന്റെ ഭാഗം

അഗ്നി
മേളകര്‍ത്താരാഗത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ ചക്രം മ1, രി1, ധ3

അചലസ്വരങ്ങള്‍
ശ്രുതിവ്യത്യാസം ഇല്ലാത്ത സ്വരങ്ങള്‍. ഷഡ്ജവും പഞ്ചമവും.

അടതാളം
സപ്തതാളത്തില്‍ ഒരെണ്ണം. 12 അക്ഷരകാലം. 4+4+2+2. (X123X123XVXV)

അടതാളവര്‍ണ്ണം
അടതാളത്തില്‍ ക്രമീകരിച്ച വര്‍ണ്ണം

അതിത
വിഷമഗ്രഹം - ഇതില്‍ താളത്തിനു മുമ്പായി ഗീതം തുടങ്ങും

അതിതാരസ്ഥായി
താരസ്ഥായിക്കും മുകളില്‍ ഉള്ള സ്ഥായി. ഇവിടെ സ്വരത്തിനു മുകളില്‍ രണ്ടു് കുത്തിട്ടു് എഴുതും

അനക്ഷരആലാപനം
അക്ഷരങ്ങള്‍ ഉച്ചരിക്കാതെ അകാരം ഉകാരം ഇകാരം എകാരം ഒകാരം എന്നിവയില്‍ ശ്രുതിസ്ഥാനങ്ങള്‍ ആലപിക്കുന്ന രീതി.

അനാഗതം
താളത്തിനു ശേഷം പാടാന്‍ തുടങ്ങുന്ന രീതി

അനുദ്രുതം
താളം പിടിക്കുമ്പെളത്തെ ഒരു അടി. ¼ മാത്ര. U എന്നു് എഴുതും

അനുപല്ലവി
ഒരു ഗാനത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ ഭാഗമായ പല്ലവിക്കു ശേഷം വരുന്നതു്

അനുമന്ദ്രസ്ഥായി
മന്ദ്രസ്ഥായിനെക്കാള്‍ താഴെയുള്ള സ്ഥായി. സ്വരത്തിനു താഴെ രണ്ടു് കുത്തിട്ടു് ഇതു് എഴുതും

അനുലോമം
താളം മാറാതെ വേഗത മാറ്റി പാടുന്ന രീതി. കാലം മാറി പാടുന്ന രീതി.

അനുവാദി
ഒരു രാഗത്തില്‍ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന സ്വരങ്ങള്‍

അനുസ്വരം
രാഗത്തിലെ ഭാവം വ്യക്തമാക്കാന്‍ ഉപയോഗിക്കുന്ന ചെറിയ സ്വരം

അന്തരഗാന്ധാരം
ഗാന്ധാരസ്വരത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉയര്‍ന്ന സ്ഥായി. ഗ3

അന്തരമാര്‍ഗ്ഗം
13 രാഗലക്ഷണങ്ങളില്‍ ഒന്നു്

അന്യസ്വരം
രാഗത്തിലില്ലാത്ത സ്വരം ചില രാഗത്തില്‍ ചേര്‍ത്തു ഉപയോഗിക്കുമ്പോള്‍ അവയ്ക്കു് അന്യസ്വരം എന്നു പറയും

അപസ്വരം
ശ്രുതി തെറ്റി പാടുന്ന സ്വരം

അപൂര്‍വ്വതാളം
സപ്തതാളത്തില്‍ വിവരിച്ചിട്ടില്ലാത്ത താളം. ഉദാ: ഗുരുജംപതാളം

അഭ്യാസഗാനം
സംഗീതം പഠിക്കാനുള്ള ആദ്യ പാഠങ്ങള്‍. ഉദാ: വരിശകള്‍. ഗീതങ്ങള്‍, സ്വരജതികള്‍, ജതിസ്വരങ്ങള്‍

അര്‍ത്ഥകമ്പിതരാഗം
ഒരു രാഗത്തിലെ ചില സ്വരങ്ങള്‍ക്കു മാത്രം ഗമകപ്രയോഗിക്കുന്നവ

അലങ്കാരം
സ്വരങ്ങള്‍ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്ന രീതി. സപ്തതാളങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു

അലരിപ്പു്
നൃത്തം സംഗീതത്തില്‍ ഉള്ള പ്രയോഗം

അവരോഹണം
മേല്‍സ്വരങ്ങളില്‍ നിന്നും കീഴു് സ്വരങ്ങളിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരം

അംശം
രാഗലക്ഷണം

അഷ്ടപതി
ജയദേവസംഗീതത്തിന്റെ പ്രത്യേകത. നൃത്തത്തിനു മാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്നവ. ഇതില്‍ എട്ടു് ഭാഗങ്ങള്‍ ഉണ്ടാവും

അഷ്ടകം
ഒരു ഷഡ്ജം മുതല്‍ അടുത്ത ഷഡ്ജം വരെ ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്ന എട്ടു സ്വരങ്ങള്‍

ആദി
ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ പ്രയോഗത്തിലുള്ള താളം. ഒരു ചതുശ്രലഘു (X123) + രണ്ടു ധ്രുതം (XV)

ആദിത്യ
മേളാകര്‍ത്താരാഗത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം ചക്രം.. രി3, ഗ3, മ2

ആദിസ്വരങ്ങള്‍
ഉദാത്തവും അനുദാത്തവും. അതായതു് മന്ദ്രസ്ഥായിയിലെ 'നി ' യും മധ്യസ്ഥായിയിലെ 'രി ' യും

ആദിതാളവര്‍ണ്ണം
ആദിതാളത്തില്‍ രചിക്കപ്പെട്ട വര്‍ണ്ണം

ആനന്ദം
സന്തോഷം

ആന്ദോളനം
ഗമക രീതി - ഊഞ്ഞാലാട്ടുന്ന പോലത്തെ പ്രയോഗം ഉദാ: സരിസമാമ സരിസപാപ സരിസധാധ

ആരതി
ദേവാരാധനയില്‍ വിഗ്രഹത്തെ ദീപം കൊണ്ടു് ഉഴിയുന്ന രീതി

ആരോഹണം
താഴത്തെ സ്വരത്തില്‍ നിന്നു് മേലെയുള്ള സ്വരത്തിലേക്കുള്ള ഗമനം

ആലാപനം
മനോധര്‍മ്മസംഗീതത്തില്‍ പാടുന്ന രീതി

ആവര്‍ത്തനം
ഒരു താളവട്ടം വീണ്ടും പാടുന്ന രീതി. 8 സ്വരങ്ങളുള്ള ആദിതാളം ആവര്‍ത്തനം ആയി പാടുമ്പോള്‍ 16 സ്വരങ്ങളുണ്ടാവും.

ആവാപം
താളം പിടിക്കുന്ന ഒരു ക്രിയ – ഇതില്‍ വീരലുകള്‍ ഒരോന്നായി മടക്കുക

ആഹതം
ഗമക രീതി - ആരോഹണക്രമത്തില്‍ ഒരു സ്വരത്തോടൊപ്പം അടുത്ത സ്വരത്തെക്കൂടി ധ്വനിപ്പിച്ചു പാടുന്ന രീതി. ഉദാ: സരി രിഗ ഗമ മപ പനി

അംശസ്വരം
ഒരു രാഗത്തിന്റെ സംഗീതാത്മകമായ വ്യക്തിത്വത്തെ എടുത്തു കാണിക്കുന്ന വിശ്രാന്തിസ്വരമാണു അംശസ്വരം

ഇന്ദു
മേളകര്‍ത്താരാഗപട്ടികയിലെ ആദ്യത്തെചക്ര. 1-6 മേളകര്‍ത്തരാഗങ്ങള്‍. രി1, ഗ1, മ1

ഇരട്ടകോവൈവരിശൈ
ജണ്ഡവരിശയുടെ അപരനാമം.

ഇരട്ടക്കുരല്‍
താരസ്ഥായി ഷ‍ഡ്ജത്തിന്റെ അപരനാമം

ഇശൈ
തമിഴ്‌നാടിന്‍ സംഗീതം.

ഉത്തരമേളകര്‍ത്താരാഗങ്ങള്‍
പ്രതിമധ്യമമേളകര്‍ത്താരാഗങ്ങള്‍ - പ്രതിമധ്യമം ചേരുന്ന രാഗങ്ങള്‍. 33മുതല്‍ 72വരെയുള്ള രാഗങ്ങള്‍ . ഇതിലെ മധ്യമം പ്രതിമധ്യമം ആണു് (മ2)

ഉത്തരാംഗം
ആരോഹണത്തില്‍ സപ്തസ്വരസ്ഥായിയിലെ അവസാനത്തെ നാലു് സ്വരങ്ങള്‍. പധനിസ. (പൂര്‍വ്വാംഗത്തിനു ശേഷം വരുന്ന സ്വരങ്ങള്‍)

ഉപനിഷത്‌സ്വരങ്ങള്‍
സാമഗാനസ്വരങ്ങളായ 'ധനിസരിഗ' യോടൊപ്പം രണ്ടു് സ്വരങ്ങള്‍ ചേര്‍ത്തു് 'മപധനിസരഗ'. സപ്തസ്വരങ്ങള്‍. പക്ഷെ തുടക്കത്തില്‍ ഇതു് മന്ദ്രസ്ഥായിയില്‍ മധ്യമം മുതല്‍ മധ്യസ്ഥായി ഗാന്ധാരം വരെ ആയിരുന്നു

ഉപപല്ലവി
പല്ലവിയും, അനുപല്ലവിക്കും ശേഷം വരുന്ന വരികള്‍

ഉപാംഗഘണ്ഡം
ഗീതത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ ഭാഗം

ഉപാംഗരാഗം
മേളകര്‍ത്താരാഗത്തില്‍ അടങ്ങിയ സ്വരങ്ങള്‍ മാത്രം ചേര്‍ന്ന ജന്യരാഗം

ഋഗ്‌വേദസ്വരങ്ങള്‍
ഋഗ്‌വേദകാലഘട്ടത്തില്‍ ഉപയോഗിച്ചു പോന്ന സ്വരങ്ങള്‍. നിസരി. ഋഗു്വേദമന്ത്രങ്ങള്‍ ചൊല്ലാന്‍ ഉപയോഗിച്ചു പോന്നു.

ഋതു
മേളകര്‍ത്തരാഗപട്ടികയിലെ ആറാമത്തെ ചക്രം. മ1, രി3, ഗ3, മ1,. രാഗങ്ങള്‍ 31മുതല്‍ 36 വരെ

ഋഷഭം
സപ്തസ്വരങ്ങളിലെ രണ്ടാമത്തെ സ്വരം. ഇതിനു മൂന്നു് സ്ഥായികള്‍ ഉണ്ടു്. ശുദ്ധ (രി1), ചതുര്‍ശ്രുതി (രി2), ഷട്‌ശ്രുത(രി3).

ഋഷി
സപ്തഋഷികളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഏഴാമത്തെ മേളകര്‍ത്താചക്രം. 37-41രാഗങ്ങള്‍.

എടുപ്പു്
താളത്തില്‍പാടുമ്പോള്‍ പാടാന്‍ തുടങ്ങുന്ന ക്രിയാസ്ഥാനം. താളത്തിനൊപ്പമായാല്‍ സമം, ശേഷമായാല്‍ അനാഗതം, മുമ്പായാല്‍ അതിത

എട്ടുകാദി പല്ലവി
വര്‍ണ്ണത്തില്‍ ചരണത്തിനു മുമ്പുള്ള ഭാഗം

എട്ടുകാദി സ്വരങ്ങള്‍
ചിട്ടസ്വരത്തിന്റെ മറ്റൊരു പേരു്. വര്‍ണ്ണങ്ങളില്‍ അനുപല്ലവിക്കു ശേഷം പാടുന്ന ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ സ്വരങ്ങള്‍

ഏക
താളങ്ങളില്‍ ഒന്നു്. ഒരു ലഘു അധവാ ഒരു അടിയും മൂന്നു് വിരല്‍ എണ്ണലും . X123.

ഏകകല
ഒരു താളാക്ഷരത്തിനുള്ളില്‍ ഒരു സ്വരം മാത്രം

ഏകകാലം
ഒന്നാം കാലം. ഒരു ക്രിയയ്ക്കു് ഒരക്ഷരം

ഏഴിശൈ
ദേവരാഗങ്ങള്‍

ഔഡവരാഗം
ആരോഹണത്തിലും അവരോഹണത്തിലും രണ്ടു സ്വരങ്ങള്‍ വര്‍ജ്ജിച്ചു് അഞ്ചു് സ്വരങ്ങള്‍ മാത്രം ഉള്ള രാഗം. ഉദാ: മോഹനം

കട്ട
പാടാന്‍ ഉപയോഗിക്കുന്ന ശ്രുതിസ്ഥാനം. ഹാര്‍മോണിയത്തിന്റെ കട്ട

കമ്പിതം
ഒരു ഗമക രീതി. ഒരു സ്വരത്തിന്റെ ഇടയില്‍ വേറൊരു സ്വരം ചേര്‍ത്തു ആവര്‍ത്തിച്ചു മാറി മാറി പാടുന്ന രീതി. ഉദാ: സഗസഗസഗ. അല്ലെങ്കില്‍ ഒരു സ്വരത്തെത്തന്നെ തുടര്‍ച്ചയായി പാടുന്ന രീതി ഉദാ: പ പ പ ധ ധ ധ നി നി നി

കര്‍ണ്ണാടകസംഗീതം
ദക്ഷിണേന്ത്യന്‍ സംഗീതം

കല്‍പ്പനാസംഗീതം
മനോധര്‍മ്മ സംഗീതം. പണ്ഡിതര്‍ ചിട്ടപ്പെട്ടുത്തിയിട്ടില്ലാത്തതും ഗായകന്‍ അപ്പപ്പോള്‍ ലയിച്ചു് മാറ്റിപ്പാടുന്ന രീതി

കല്‍പ്പനാസ്വരം
സാഹിത്യം പാടുന്നതിനു അവസാനം അല്ലെങ്കില്‍ ഇടയില്‍ താളക്രമം ക്രമീകരിക്കാന്‍ പാടുന്ന സ്വരങ്ങള്‍

കല്‍പ്പവിഹിനരാഗം
സ്വരങ്ങള്‍ക്കു് കല്‍പ്പിത ഗതിയില്ലാത്തവ. ഉദാ: കദനകുതൂഹലം, സിന്ധുരാമക്രിയ

കല്‍പ്പിതസംഗീതം
ചിട്ടപ്പെടുത്തിയസംഗീതം. പാടുമ്പോള്‍ ഇവയില്‍ നിന്നും വ്യതിചലിക്കാന്‍ പാടില്ല

കാകപാദം
16 ബീറ്റു്

കാകളി നിഷാദം
മൂന്നാമത്തെ ശ്രുതിയിലുള്ള നിഷാദം. നി3.

കാലം
പാടുന്ന വേഗത സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഒന്നാം കാലത്തില്‍ ഒരു ക്രിയയ്ക്കു് ഒരു സ്വരം വീതവും, രണ്ടാം കാലത്തില്‍ രണ്ടു സ്വരം വീതവും, മൂന്നാം കാലത്തില്‍ നാലു് സ്വരം വീതവും, നാലാം കാലത്തില്‍ എട്ടു് സ്വരം വീതവും.

കാര്‍വായു്
ഒരു നിശ്ശബ്ദനിമിഷം അല്ലെങ്കില്‍ സ്വരം നിലനിര്‍ത്തുന്ന രീതി

കീര്‍ത്തനം
ദൈവസ്തുതിയോടു് കൂടിയ ഗാനം. പല്ലവി, അനുപല്ലവി, ചരണം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. സാഹിത്യത്തിനു് അനുശൃതമായി സ്വരങ്ങളുടെ വിവരണം ഇല്ല

കീഴ്‌സ്ഥായി
മന്ദ്രസ്ഥായി. ഹര്‍മോണിയത്തിലെ ആദ്യത്തെ കട്ട സ മുതല്‍ അടുത്ത സ വരെയുള്ള സ്ഥായി. സ്വരങ്ങള്‍ക്കു താഴെ കുത്തിട്ടു് തിരിച്ചറിയും

കീഴ്‌സ്ഥായി വരിശൈ
മധ്യസ്ഥായിസ്വരങ്ങളും മന്ദ്രസ്ഥായി സ്വരങ്ങളും അടങ്ങുന്ന ആദ്യസംഗീതപാഠം

കുരള്‍
സ്വരാക്ഷരങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന തമിഴു് പ്രയോഗം.

കൃതി
സഭാഗാനം. ഇതില്‍ പല്ലവി, അനുപല്ലവി, ചരണം, സംഗതികള്‍, മധ്യകാലസാഹിത്യം, ചിട്ടസ്വരങ്ങള്‍, സ്വരസാഹിത്യം, ജതിസ്വരങ്ങള്‍, സ്വരാക്ഷരങ്ങള്‍, ഗമകങ്ങള്‍, ജതികള്‍ എല്ലാം അടങ്ങിയ സംഗീതം

കൃഷം
താളം പിടിക്കുന്ന ഒരു ക്രിയ – ഇതില്‍ ഇടത്തു നിന്നു് വലത്തോട്ടു കൈ വീശുക

കൈശികിനിഷാദം
നിഷാദത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ ശ്രുതിസ്ഥാനം. നി2

ക്രിയ
താളത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന അംഗവിക്ഷേപങ്ങള്‍. ഉദാ: അടി, വീച്ചു്, പതാകം എന്നിവ

ക്ഷണം
സമയത്തിന്റെ ഏറ്റവും ചെറിയ ഭാഗം

ഗ
ഗാന്ധാരത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 3 ശ്രുതികള്‍. ശുദ്ധ, സാധാരണ, അന്തര

ഗതി
ഒരു ക്രിയയില്‍ വരുന്ന സ്വരങ്ങളുടെ എണ്ണം. 5 തരം. തിശ്ര, ചതുശ്ര, ഘണ്ഡ, മിശ്ര, സങ്കീര്‍ണ്ണ

ഗമകം
അടുത്തടുത്തസ്വരങ്ങള്‍ ചേര്‍ത്തു പാടുന്ന രീതി

ഗാനകാലം
ഗാനം പാടേണ്ടുന്ന ദിനത്തിലെ സമയം. സര്‍വ്വകാലികം ഏതു സമയത്തും പാടാവുന്ന രാഗങ്ങള്‍

ഗാനപഞ്ചകരാഗങ്ങള്‍
പഞ്ചരത്നകൃതികളില്‍ വരുന്ന രാഗങ്ങള്‍

ഗി
സാധാരണ ഗാന്ധാരം.

ഗീതം
പുരന്തരദാസര്‍ രചിച്ച കര്‍ണ്ണാടകസംഗീതത്തിലെ ആദ്യ പാഠങ്ങള്‍. ഇതില്‍ പല്ലവി, അനുപല്ലവി, ചരണം. സ്വരങ്ങളും അവയ്ക്കു ചേര്‍ന്ന സാഹിത്യവും. സ്ഥായികള്‍ മന്ദ്രസ്ഥായി പൂര്‍വ്വാംഗം, മധ്യസ്ഥായി, താരസ്ഥായി ഉത്തരാംഗവും അടങ്ങുന്നു. ഗമകങ്ങള്‍ ഇല്ല. സംഗതികള്‍ ഇല്ല. 10 മുതല്‍ 12 വരെ ആവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ ഉണ്ടാവാം.

ഗുരു
ഒരു അടിയും വലത്തെ കൈ ചുരുട്ടിപ്പിടിച്ചു് വലത്തോട്ടു് വട്ടം ചുറ്റല്‍ താളക്രമത്തില്‍ അടിയും വീച്ചും. അതായതു് XV.

ഗുരു
സംഗീതാദ്ധ്യാപകന്‍

ഗുരുകുലവാസം
ശിഷ്യര്‍ ഗുരുവിന്റെ ഗ്രഹത്തില്‍ താമസിച്ചു് ഗ്രഹകര്‍മ്മങ്ങളോടൊപ്പം പഠനം നടത്തുന്ന രീതി

ഗോപുഛയതി
സ്വരങ്ങക്രമത്തില്‍ കൂടുതല്‍ സ്വരങ്ങളില്‍ തുടങ്ങി സ്വരങ്ങള്‍ ക്രമേണ കുറച്ചു പാടുന്ന രീതി

ഗ്രഹം
താളത്തില്‍പാടുമ്പോള്‍ പാടാന്‍ തുടങ്ങുന്ന ക്രിയാസ്ഥാനം. താളത്തിനൊപ്പമായാല്‍ സമം, ശേഷമായാല്‍ അനാഗതം, മുമ്പായാല്‍ അതീത

ഗ്രഹഭേദം
രാഗം മാറ്റി പാടുന്ന രീതി

ഗ്രഹസ്വരം
ഒരു രാഗത്തിന്റെ സ്വന്തമായ സ്വരങ്ങള്‍

ഖണ്ഡ
5 നെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ലഘുവില്‍ അഞ്ചു് ക്രിയവരുന്നതിനു് ഘണ്ഡചാപ്പു്.

ഖണ്ഡചാപ്പു്
അഞ്ചു ക്രിയ വരുന്ന താളം

ഘണ്ടിക
ഒരു ഗാനത്തിന്റെ വിഭജനങ്ങള്‍, അതായതു് പല്ലവി, അനുപല്ലവി, ചരണം ഓരോന്നും ഓരോ ഘണ്ഡിക.

ഘനകാലരാഗം
സൂര്യോദയത്തിനു മുമ്പു് പാടാനുള്ള രാഗങ്ങള്‍ ഉദാ: ഭൂപാളം, ഭൗളി

ചക്രം
മേളരാഗകര്‍ത്താപട്ടികയില്‍ ഋഷഭവും ഗാന്ധാരവും സാമ്യമുള്ള ആറു രാഗങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്ന ഒരു വിഭാഗം. ധൈവതവും നിഷാദവും വ്യത്യസ്തം. അങ്ങിനെ എഴുപത്തിരണ്ടു പൂര്‍ണ്ണരാഗങ്ങള്‍ പന്ത്രണ്ടു് ചക്രങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ചതുശ്രുതി
ഒരു സ്വരത്തിന്റെ ഉയര്‍ന്ന സ്വരസ്ഥായി

ചതുശ്ര
നാലാമത്തെ എന്നര്‍ത്ഥം വരുന്ന പ്രയോഗം

ചതുശ്രകാലം
നാലാം കാലം. ഒരു ക്രിയക്കു് എട്ടു് സ്വരങ്ങള്‍.

ചതുശ്രകല
ഒരു താളാക്ഷരത്തില്‍ നാലു സ്വരങ്ങള്‍ ഉള്‍ക്കൊള്ളിച്ചു പാടുന്ന രീതി

ചതുര്‍ദണ്ടി
3 സ്വരാക്ഷരക്ഷരങ്ങള്‍ ഉദാത്തം അനുദാത്തം സ്വരിതം എന്നിവ ചേര്‍ന്ന ആദ്യകാല സ്വരങ്ങള്‍

ചതുര്‍ഭാഗ
അനുദ്രുതത്തിന്റെ പകുതി

ചരണം
വാക്കിന്റെ അര്‍ത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നതു് പോലെ തന്നെ പല്ലവിക്കും അനുപല്ലവിക്കും ശേഷം വരുന്ന വരികള്‍

ചരണംസ്വരം
ചരണത്തിനോടൊപ്പം ചൊല്ലുന്ന സ്വരങ്ങള്‍

ചിട്ടസ്വരം
വര്‍ണ്ണങ്ങളില്‍ അനുപല്ലവിക്കു ശേഷം പാടുന്ന ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ സ്വരങ്ങള്‍

ചാപ്പു്
താളരീതി

ചൗക്കവര്‍ണ്ണം
പദവര്‍ണ്ണ - നൃത്തത്തിനു വേണ്ടി. നിറച്ചും പദങ്ങള്‍ ആയിരിക്കും. ഉടനീളം സാഹിത്യവുമുണ്ടായിരിക്കും.

ചൗകാല
വേഗതകുറഞ്ഞ കാലം

ഛായ
രണ്ടു രാഗങ്ങള്‍ പാടുമ്പോള്‍ രണ്ടാണെങ്കിലും ഒന്നാണെന്ന തോന്നല്‍ ജനിപ്പിക്കുന്ന

ജക്കിനിദാരു
ഈ ഗാനരീതിയില്‍ ആദ്യഭാഗം നിറച്ചും ജതിയും അതിനുശേഷം സ്വരങ്ങളും സാഹിത്യവും

ജണ്ഡവരിശ
സ്വരങ്ങള്‍ ജോടിയായി പാടുന്ന കര്‍ണ്ണാടകസംഗീതപാഠം.

ജതി
താളവാദ്യങ്ങളിലെ സ്വരങ്ങള്‍ ഗാനത്തില്‍ പാടുന്നതു്. ഉദാ: ധീം, തകിട, ധോം, തകജൊണു

ജതിസ്വരം
സാഹിത്യമില്ലാതെ ജതി. സ്വരപല്ലവിയെന്നു പറയും.

ജനകരാഗം
മേളകര്‍ത്താരാഗങ്ങള്‍ മറ്റു രാഗങ്ങളെ ജനിപ്പിക്കുന്നതിനാല്‍ അവയുടെ അപരനാമമാണിതു്

ജനകരാഗലക്ഷണഗീതം
രാഗത്തിന്റെ സ്വരങ്ങളും ഈ രാഗത്തിന്റെ ജന്യരാഗങ്ങളും സാഹിത്യത്തില്‍ വിവരിക്കുന്ന ഗാനം

ജന്യരാഗങ്ങള്‍
മേളകര്‍ത്താരാഗത്തില്‍ നിന്നും ജനിപ്പിച്ച രാഗങ്ങള്‍. ഇതില്‍ ചിലസ്വരങ്ങള്‍ വര്‍ജ്ജിക്കപ്പെടാം, വക്രഗതിവരാം, അന്യസ്വരങ്ങള്‍ ചേരാം

ജന്യരാഗലക്ഷണഗീതം
രാഗത്തിന്റെ സ്വരങ്ങളും ഏതുമേളാകര്‍ത്തരാഗത്തില്‍ നിന്നാണിവ ജനിച്ചതെന്നു് സാഹിത്യത്തില്‍ വിവരിക്കുന്ന ഗാനം

ജാതി
ലഘുവിലടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ക്രിയയുടെ എണ്ണം. തിശ്ര(3), ചതുശ്ര(4), ഘണ്ഡ(5), മിശ്ര(7), സങ്കീര്‍ണ്ണ(9). ഈ വൈവിദ്ധ്യം കാരണം സപ്തതാളങ്ങളുടെ എണ്ണം മൊത്തും 35 തരം ഉണ്ടു്

ജാരു
ഒരു ഗമകരീതി

ജാവളി
ഇവയുടെ ഭാവം ശൃംഗാരവും, പ്രേമകഥകളാവും വിഷയം. ഇവ ഭരതനാട്യത്തിനു പാടുന്നവയാണു്

ജീവസ്വരം
ഒരു രാഗത്തിനു ജീവന്‍ നല്‍കുന്ന സ്വരം. രാഗഭാവം ഈ സ്വരത്തിലായിരിക്കും

ഝംപ
താളത്തിലെ ഒരെണ്ണം.. ഇതിന്റെ രൂപം ലഘു, അനുധ്രുതം, ധ്രുതം (U0)

ഡാല്‍
ഗമക രീതി - സ്വരങ്ങള്‍ താഴെ ആരംഭിച്ചു് പെട്ടെന്നുയര്‍ത്തുന്ന രീതി ഉദാ: സസരരിഗഗമമപപ

തനിയാവര്‍ത്തനം
വായ്‌പ്പാട്ടുകാരനും ഒന്നില്‍ കൂടുതല്‍ സംഗീതോപകരണങ്ങളും മാറിമാറി ഒരേ താളവട്ടം ആവര്‍ത്തിച്ചു പാടുന്ന രീതി

തമ്പുരു
ശ്രുതിപിടിക്കാനുപയോഗിക്കുന്ന സംഗീതോപകരണം. 4 കമ്പികളിലായി താരസ്ഥായിഷഡ്‌ജം രാണ്ടാവര്‍ത്തിയും, മദ്ധ്യസ്ഥായി ഷഡു്ജവും, മദ്ധ്യസ്ഥായി പഞ്ചമവും എന്ന ക്രമത്തില്‍ മീട്ടി ശ്രുതികേള്‍പ്പിക്കാന്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

താണ്ഡവം
ശിവനെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു നൃത്തരൂപം

താനം
താനവര്‍ണ്ണം

പല്ലവി, അനുപല്ലവി, ചരണം എന്നിവയ്ക്കു മാത്രമേ സാഹിത്യമുള്ളു. ശേഷം സ്വരങ്ങള്‍ മാത്രം. ഒന്നും രണ്ടും കാലങ്ങളില്‍ പാടണം. മനോധര്‍മ്മം അനുവദനീയമല്ല

താരസ്ഥായി
മദ്ധ്യസ്ഥായിക്കു മുകളിലുള്ള സ്വരസ്ഥായി

താലം
താളം പിടിക്കുന്ന ഒരു ക്രിയ – ഇതില്‍ ഇടതുകൈ വലതു ഉള്ളംകയ്യില്‍ അടിക്കുക

താളം
പല തരത്തില്‍ ക്രമത്തില്‍ സമയവിഭജനം

താളമുദ്ര
താളത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന അടയാള

തിരുക്കുറല്‍
തമീഴ് സംഗീതരൂപം

തിരുപ്പുകള്‍
തമീഴ് സംഗീതരൂപം

തില്ലാന
ജതിസ്വരങ്ങളും, സ്വരങ്ങളും സാഹിത്യവും ചേര്‍ത്തു് നൃത്തരൂപങ്ങള്‍ക്കായി പാടുന്ന സംഗീതം

തിശ്ര
മൂന്നാമത്തെ എന്നര്‍ത്ഥം.. തിശ്രലഘുവില്‍ 1അടിയും 2 വിരല്‍ എണ്ണലും (1+2=3)

തൃപുട
സപ്തതാളങ്ങളില്‍ ഒന്നു്. ലഘു, ധ്രുതം, ധ്രുതം. ചതുശ്രതൃപുടയില്‍ ലഘു്(X123) + ധ്രുതം(XV) + ധ്രുതം(XV)

ത്രികാലം
മൂന്നാം കാലം - ഇതില്‍ ഒരു ക്രിയക്കു് 4 സ്വരം എന്ന രീതി

ത്രിപുഛം
ഗമക രീതി - അനുക്രമമായി ഒരേ സ്വരത്തെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ആവര്‍ത്തിക്കുന്ന രീതി
ഉദാ: സസസ, രിരിരി, ഗഗഗ, മമമ, പപപ,...

ത്രിഭിന്നം
സംഗീതോപകരണത്തില്‍ മൂന്നു് ശ്രുതിസ്വരങ്ങള്‍ ഒരുമിച്ചു മീട്ടുന്ന രീതി

ത്രിയോടശലക്ഷണം
രാഗത്തിലെ13 ലക്ഷണങ്ങള്‍. ഗ്രഹം, അംശം, താരം, മന്ത്രം, ന്യാസം, അപന്യാസം, സന്യാസം, വിന്യാസം, ഭഗുത്വം, അല്‍പ്പത്വം, അന്തരമാര്‍ഗ്ഗം, ഷാഡവം, ഔഡവം.

ദമരുയതി
ദമരുജതി - താളവാദ്യങ്ങള്‍ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന സ്വരങ്ങള്‍‍ പോലെ പാടുന്ന രീതി ഉദാ: ത, തക, തകിട, തകധിമി

ദരുവര്‍ണ്ണം
സ്വരം സാഹിത്യം ജതി എന്നിവ അടങ്ങിയവ. ചിലതില്‍ സ്വരങ്ങളും ചൊല്‍ക്കെട്ടുകളും മാത്രമേ ഉണ്ടാവൂ. സാഹിത്യം ഇല്ല. ഇതിലെ അംഗങ്ങള്‍ - പല്ലവി, അനുപല്ലവി, മുക്തായിസ്വരം, ചരണം, ചരണസ്വരങ്ങള്‍. മധ്യകാലത്തിലാണു് പാടേണ്ടതു്.

ദശവിധ
10 വിധം. ഉദാഃ ദശവിധഗമകം

ദാട്ടു
ഒരു സ്വരത്തില്‍ നിന്നു് അടുത്തസ്വരം വര്‍ജ്ജിച്ചു അതിന്റെ അടുത്തതോ അപ്പുറത്തോ ഉള്ള സ്വരം ചേര്‍ത്തു് ഗമകം ചെയ്യുന്ന രീതി

ദാട്ടുവരിശ
ആദ്യപാഠങ്ങളിലെ രീതിയില്‍ സ്വരങ്ങള്‍ ഒന്നോഒന്നില്‍കുടുതലോ ഇടയില്‍ വര്‍ജ്ജിച്ചു ഗമകം വരുത്തി പാടുന്ന പാഠം

ദിശി
മേളകര്‍ത്താരാഗപട്ടികയിലെ പത്താമത്തെ ചക്രം

ദീര്‍ഘ
സ്വരംനീട്ടി പാടുന്ന രീതി, ജീവസ്വരങ്ങള്‍ക്കായി ഈ പ്രയോഗം ഉണ്ടാവും.

ദുര്‍ബല
രാഗത്തില്‍ ശക്തികൊടുക്കാതെ പാടേണ്ടുന്ന സ്വരങ്ങള്‍

ദോളകം
ആന്തോളനം പോലത്തെ ഗമകരീതി

ദ്രുതം
താളം പിടിക്കുമ്പോളത്തെ ഒരു അടിയും വീച്ചും

ദ്രുതലയം
അതിവേഗത്തില്‍ പാടുന്ന രീതി. മദ്ധ്യകാലത്തിന്റെ ഇരട്ടി വേഗത്തില്‍ പാടുന്ന രീതി

ദ്വാദശസ്വരങ്ങള്‍
12 ശ്രുതിസ്ഥാനങ്ങളോടുകൂടിയ സപ്തസ്വരങ്ങള്‍

ദ്വികല
ഒരു താളാക്ഷരത്തില്‍ രണ്ടു സ്വരങ്ങള്‍ ഉള്‍ക്കൊള്ളിച്ചു പാടുന്ന രീതി

ദ്വികാലം
ഒരു ക്രിയയില്‍ രണ്ടു സ്വരങ്ങള്‍

ദ്വതീയകാലം
രണ്ടാംകാലം - ഒരു താളക്രിയയില്‍ രണ്ടു സ്വരങ്ങള്‍ അടങ്ങിയ താളവേഗത

ധക്കുസ്ഥായി
കീഴ്‌സ്ഥായി - മദ്ധ്യസ്ഥായിക്കു താഴത്തെ സ്ഥായി

ധക്കുസ്ഥായിവരിശ
മന്ദ്രസ്ഥായി വരിശകള്‍

ധന
ശുദ്ധധൈവതവും ശുദ്ധനിഷാദവും ചേര്‍ന്ന എല്ലാ ചക്രത്തിലെയും ആദ്യത്തെ മേളരാഗം

ധനി
ശുദ്ധധൈവതവും കൈശികിനിഷാദവും ചേര്‍ന്ന എല്ലാ ചക്രത്തിലെയും രണ്ടാമത്തെ മേളരാഗം

ധനു
ശുദ്ധധൈവതവും കാകളിനിഷാദവും ചേര്‍ന്ന എല്ലാ ചക്രത്തിലെയും മൂന്നാമത്തെ മേളരാഗം

ധാട്ടുവരിശ
ഇടയ്ക്കുള്ള സ്വരങ്ങളെ തൊടാതെ അതിനപ്പുറമുള്ള സ്വരത്തെ ചേര്‍ത്തുള്ള സംഗീതപാഠം

ധിനി
ചതുശ്രുതിധൈവതവും കൈശികിനിഷാധാദവും ചേര്‍ന്ന എല്ലാ ചക്രത്തിലെയും നാലാമത്തെ മേളരാഗം

ധിനു
ചതുശ്രുതിധൈവതവും കാകളിനിഷാദവും ചേര്‍ന്ന എല്ലാ ചക്രത്തിലെയും അഞ്ചാമത്തെ മേളരാഗം

ധുനു
ഷടു്ശ്രുതിധൈവതവും കാകളിനിഷാദവും ചേര്‍ന്ന എല്ലാ ചക്രത്തിലെയും ആറാമത്തെ മേളരാഗം
(ശ്രദ്ധിക്കുക : ധന, ധനി, ധനു എന്നതിനുശേഷം (ധിന ഇല്ല) ധിനി, ധിനു എന്നതിനു ശേഷം (ധുന, ധുനി ഇല്ല) ധുനു.

ധൈവതം
സപ്തസ്വരങ്ങളിലെ ആറാമത്തെ സ്വരം. മൂന്നു് തരം‌ സ്വരസ്ഥായി - ശുദ്ധ, ചതുര്‍ശ്രുതി, ഷടു്ശ്രുതി.

ധൈവതാന്ത്യരാഗം
താരസ്ഥായി ഷഡ്ജത്തില്‍ തൊടാതെ ധൈവതം വരെ മാത്രം പാടുന്ന രാഗങ്ങള്

ധ്രുതകാലം
ഒരു കാലക്രമത്തില്‍ പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നതു ഒരേ കാലചക്രത്തില്‍ സ്വരങ്ങള്‍ ഇരട്ടിയായി താളത്തില്‍ കൊള്ളിച്ചു വേഗത്തില്‍ പാടുന്ന രീതി. ആദ്യം പാടുമ്പോള്‍ ഒരു ക്രിയയില്‍ നാലു സ്വരങ്ങള്‍ ഉണ്ടെങ്കില്‍ ധ്രൂതകാലത്തിലേക്കു് മാറുമ്പോള്‍ എട്ടു സ്വരങ്ങള്‍ കൊള്ളിക്കും

ധ്രുവം
താളം പിടിക്കുന്ന ഒരു ശബ്ദക്രിയ – ഇതില്‍ വിരല്‍ ഞൊടിക്കുക

ധ്രുവകം
താളം പിടിക്കുന്ന ഒരു നിശ്ശബ്ദക്രിയ – ഇതില്‍ വിരലുകള്‍ നിശ്ശബ്ബമായി ഉരയ്ക്കുക

ധ്വനി
നാദം

നവഗ്രഹങ്ങള്‍
9 ഗ്രഹങ്ങള്‍

നാദം
ഒലി, ശബ്ദം

നാഭിതം
ഗമകരീതി. സ്വരം ഉച്ചത്തിലും ഉരുട്ടിയും പാടുന്ന രീതി

നിരവല്‍
ആലാപന രീതി

നിഷ്ക്രമം
താളം പിടിക്കുന്ന ഒരു ക്രിയ – ഇതില്‍ കൈ വലത്തോട്ടു് വീശുക

നേത്രചക്രം
മേളകര്‍ത്താരാഗത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ ചക്രം. 7-12 രാഗങ്ങള്‍. രി1, ഗ2, മ1

ന്യാസസ്വരം
രാഗത്തിന്റെ സഞ്ചാരങ്ങളും പ്രയോഗങ്ങളും അവസാനിക്കുന്ന സ്വരമാണു ന്യാസസ്വരം.

പഞ്ചമശ്രുതി
സപസ എന്ന ശ്രുതി

പഞ്ചമാന്ത്യരാഗങ്ങള്‍
പഞ്ചമത്തില്‍ അവസാനിക്കുന്ന രാഗങ്ങള്‍

പഞ്ചരത്നകൃതി
5 ഗാനങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്ന കൃതി

പതാകം
താളം പിടിക്കുന്ന ഒരു ക്രിയ – ഇതില്‍ കൈ മോല്‍പ്പോട്ടു് പൊക്കുക

പതിതം
താളം പിടിക്കുന്ന ഒരു ക്രിയ – ഇതില്‍ കൈ കീഴ്പോട്ടു് കൊണ്ടു വരുക

പത്മിനി
താളം പിടിക്കുന്ന ഒരു ക്രിയ – ഇതില്‍ കൈപ്പത്തി കമഴ്ത്തിപ്പിടിച്ചു് കൈ താഴോട്ടു് വീശുക

പദം
നൃത്തത്തിനായി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഗാനങ്ങള്

പദവര്‍ണ്ണം
ചൗക്കവര്‍ണ്ണം - നൃത്തത്തിനു വേണ്ടി. നിറച്ചും പദങ്ങള്‍ ആയിരിക്കും. ഉടനീളം സാഹിത്യവുമുണ്ടായിരിക്കും.

പല്ലവി
അക്ഷരാര്‍ത്ഥം മൊട്ടു് എന്നും, ഗാനത്തിന്റെ ആദ്യവരികള്‍

പൂര്‍വ്വമേളകര്‍ത്താരാഗങ്ങള്‍
ആദ്യത്തെ 32 മേളകര്‍ത്താരാഗങ്ങള്‍. ശുദ്ധമധ്യമ (മ1) മേളകര്‍ത്താരാഗങ്ങള്‍ എന്നും പറയും

പൂര്‍വ്വാംഗം
സപ്തസ്വരങ്ങളിലെ ആദ്യത്തെ നാലു സ്വരങ്ങള്‍. വര്‍ണ്ണത്തില്‍ പല്ലവി, അനുപല്ലവി, മുക്തായി സ്വരം ചേരുന്ന ആദ്യപകുതി

പ്രതിമധ്യമം
മ2

പ്രതിമധ്യമമേളകര്‍ത്താരാഗം
ഉത്തരമേളകര്‍ത്താരാഗം. 33മുതല്‍ 72വരെയുള്ള രാഗങ്ങള്‍ . ഇതിലെ മധ്യമം പ്രതിമധ്യമം ആണു് (മ2)

പ്രത്യാഹതം
ഗമക രീതി - അവരോഹണക്രമത്തില്‍ ഒരു സ്വരത്തോടൊപ്പം ജോടികളായി അടുത്ത സ്വരത്തെക്കൂടി ധ്വനിപ്പിച്ചു പാടുന്ന രീതി. ഉദാ: സരി രിഗ ഗമ മപ പനി

പ്രവേശം
താളം പിടിക്കുന്ന ഒരു ക്രിയ – ഇതില്‍ കൈ ഇടത്തേട്ടു വട്ടം ചുറ്റി കീഴ്പോട്ടു് അടിക്കാന്‍ പ്രവേശിക്കുക

പ്രസ്താരം
വേര്‍പെടുത്തല്‍ എന്നര്‍ത്ഥം

പ്ലൂതം
ഇതൊരു താളക്രിയ

ഫ്ലാറ്റു്
പകുതിശ്രുതിയോ അതിനു താഴെയോ ശ്രുതി ചേരാതെ പാടുന്ന ശരിയല്ലാത്ത പ്രയോഗം

ബാണ
മേളകര്‍ത്താരാഗത്തില്‍ അഞ്ചാമത്തെ ചക്രം. രി2, ഗ3, മ1. 25-30 രാഗങ്ങള്‍

ബാസ്സു്
ഇതു ശരിക്കും വായിക്കേണ്ടതു് ബേസു് എന്നാണെങ്കിലും ബാസ്സു് എന്നാണറിയപ്പെടുന്നതു്. താഴ്ന്ന ശബ്ദം എന്നര്‍ത്ഥം

ബൃഗ
മൂര്‍ഛന ഗമകത്തില്‍ ആരോഹണാവരോഹണം വേഗത്തില്‍ പാടുന്ന രീതി

ബ്രഹ്മ
ത്രിമൂര്‍ത്തികളില്‍ ശൃഷ്ടികര്‍ത്താവായ ദൈവം

ബ്രഹ്മചക്രം
ഒന്‍പതാം മേളകര്‍ത്താ ചക്രം. രി1, ഗ3, മ2.

ഭക്തി
ഒരു ദേവനോ ദേവിയോടോ ഉള്ള ഇഷ്ടം, ആരാധന

ഭജന്‍
ഹിന്ദുമതപരമായ ഗാനം

ഭയാനകം
പേടിപ്പെടുത്തുന്ന ഭാവം

ഭാഗവതര്‍
പണ്ടു കാലത്തു സംഗീതജ്ഞര്‍ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നതു് ഈ പേരിലാണു്

ഭാവം
ഒരു രാഗത്തില്‍ വരുന്ന വികാരം

ഭാഷാംഗ രാഗം
അന്യസ്വരങ്ങള്‍ ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്ന രാഗങ്ങള്‍

ഭീബത്സം
വെറുപ്പോടുകൂടിയ ഭയം

മകുടസ്വരം


മഠ്യതാളം
ഒരു താളരീതി. ഇതില്‍ ലഘു, ധ്രുതം, ലഘു. (Eg: X123+XV+X123). ഇവിടെ ലഘു 2മുതല്‍ 7 വരെ ആവാം. അതിനനുസരിച്ചു് ഗതി മാറും

മദ്ധ്യമം
വിളംബിതത്തിന്റെ ഇരട്ടി വേടത്തില്‍ പാടുന്ന രീതി

മദ്ധ്യദിനരാഗങ്ങള്‍
ഉച്ചസമയത്തു് പാടാനുള്ള രാഗങ്ങള്‍. ഉദാ: സാവേരി, ദേവമനോഹരി

മധ്യമം
നാലാമത്തെ സ്വരം. രണ്ടു് ശ്രുതിസ്ഥാനം ഉണ്ടു്, ശുദ്ധമധ്യമം പ്രതിമധ്യമം.

മദ്ധ്യമകാലം
ആദ്യം പാടാന്‍ തുടങ്ങുന്നതില്‍ നിന്നും ഇരട്ടി വേഗത്തില്‍ പാടുന്ന രീതി

മദ്ധ്യമശ്രുതി
പഞ്ചമം ഇല്ലാതെ സമസ ആയി ശ്രുതിപിടിക്കുന്ന രീതി. പഞ്ചമം ഇല്ലാത്ത രാഗങ്ങള്‍ ആലപിക്കാന്‍ ഉപയോഗിക്കും

മദ്ധ്യലയം
ഇടത്തരം വേഗത

മദ്ധ്യസ്ഥായി
ഹര്‍മോണിയത്തിലെ മധ്യത്തില്‍ അതായതു് ഏഴാമത്തെ കട്ടമുതല്‍ തുടങ്ങുന്ന സ മുതല്‍ താരസ്ഥായി സ വരെയുള്ള സ്ഥായി

മനോധര്‍മ്മസംഗീതം
കല്‍പ്പനാസംഗീതം. നേരത്തെ മുന്‍കൂട്ടി നിശ്ചയിക്കാതെ ആലാപനസമയത്തു് കലാകാരന്‍ സ്വയം ശൃഷ്ടിക്കുന്ന ആലാപന രീതി. ഇതില്‍ ആലാപനം, താനം, പല്ലവി, നിരവല്‍, കല്‍പ്പനസ്വരങ്ങള്‍ എന്നിവ ഉള്‍പ്പെടും

മന്ദ്രസ്ഥായി
കീഴ്‌സ്ഥായി. ഹര്‍മോണിയത്തിലെ ആദ്യത്തെ കട്ട സ മുതല്‍ അടുത്ത സ വരെയുള്ള സ്ഥായി. സ്വരങ്ങള്‍ക്കു താഴെ കുത്തിട്ടു് തിരിച്ചറിയും

മാത്ര
സമയത്തിന്റെ കഷ്ണം

മാര്‍ഗ്ഗം
കൃതികളില്‍ വരുന്ന പ്രയോഗങ്ങള്‍. 6 തരം (ഷണ്‍മാര്‍ഗ്ഗം)

മിശ്ര
7 എന്നര്‍ത്ഥം

മിശ്രചാപ്പു്
3+4=7 ക്രിയ വരുന്ന താളം

മുക്താംഗകമ്പിതരാഗം
സര്‍വ്വസ്വരഗമകവീരികരാഗം - അചലസ്വരങ്ങളായ ഷഡു്ജവും പഞ്ചമവും ഒഴികെ എല്ലാ സ്വരങ്ങള്‍ക്കും ഗമകം വരുത്തി ആലപിക്കുന്ന രാഗം. ഉദാ: മോഹനം. തോടി

സര്‍വ്വസ്വരഗമകവീരികരാഗം
മുക്താംഗകമ്പിതരാഗം - അചലസ്വരങ്ങളായ ഷഡു്ജവും പഞ്ചമവും ഒഴികെ എല്ലാ സ്വരങ്ങള്‍ക്കും ഗമകം വരുത്തി ആലപിക്കുന്ന രാഗം. ഉദാ: മോഹനം. തോടി

മുക്തായിസ്വരം
വര്‍ണ്ണത്തില്‍ പല്ലവിക്കും അനുപല്ലവിക്കും ശേഷം ചരണത്തിനു മുമ്പായി വരുന്ന സ്വരങ്ങള്‍

മുദ്രിതം
ഗമകരീതി , മൂളല്‍മാത്രമായി

മൂന്നാം കാലം
ത്രികാലം - ഇതില്‍ ഒരു ക്രിയക്കു് 4 സ്വരം എന്ന രീതി

മൂര്‍ഛന
ഗമക രീതി - ആരോഹവരോഹണ ക്രമത്തില്‍ രാഗത്തിന്റെ ഛായയെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന രീതി

മൃദംഗയതി
മൃദംഗത്തിന്റെ ആകൃതിയില്‍ തുടക്കത്തില്‍ കുറച്ചും ക്രമേണ കൂടിവന്നും വീണ്ടും കുറച്ചുവരുന്ന അക്ഷരക്രമം

മേല്‍സ്ഥായി വരിശൈ
താരസ്ഥായി വരിശൈ

മേളകര്‍ത്താരാഗം
സമ്പൂര്‍ണ്ണരാഗം. അവയില്‍ എല്ലാ ഏഴു സ്വരങ്ങളും ആരോഹണാവരോഹണ ക്രമത്തില്‍ ഒരേ പോലെ. അങ്ങിനെ72എണ്ണം

മംഗളം
കച്ചേരി അവസാനിപ്പിക്കുവാന്‍ പാടുന്ന കീര്‍ത്തനം

യതി
സ്വരസഞ്ജയക്രമീകരണം

രണ്ടാംകാലം
ദ്വതീയകാലം - ഒരു താളക്രിയയില്‍ രണ്ടു സ്വരങ്ങള്‍ അടങ്ങിയ താളവേഗത

രസം
രാഗത്തിന്റെ ഭാവം

രാഗം
ആരോഹാവരോഹണക്രമത്തില്‍ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ സ്വരക്കൂട്ടു്

രാഗഗാനം
രാഗത്തിന്റെ സ്വഭാവം മുഴുവന്‍ കാണിക്കുന്ന ഗാനം

രാഗംതാനംപല്ലവി
ഇതില്‍ വിവരിച്ചപോലെ ക്രമത്തില്‍ രാഗം, താനം, പല്ലവി, നിരവല്‍, കല്‍പ്പനസ്വരം എന്ന ക്രമത്തില്‍

രാഗമാലിക
ഒന്നില്‍ കൂടുതല്‍ രാഗങ്ങള്‍ അടങ്ങിയ ഗാനം

രാഗമാലികവര്‍ണ്ണം
പല്ലവി, അനുപല്ലവി, മുക്തായിസ്വരം, ചരണം, ചിട്ടസ്വരം എന്ന ക്രമത്തില്‍ ഉള്ള സംഗീതപാഠം

രാഗമുദ്ര
രാഗത്തിന്റെ സ്വഭാവം കാണിക്കുന്ന ഗാനത്തിന്റെ ഭാഗം

രാഗലക്ഷണഗീതം
രാഗങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങള്‍ വിവരിക്കുന്ന ഗീതം. ഇതില്‍ സൂത്രഖണ്ഡത്തില്‍ സാഹിത്യത്തിന്റെ ക്രമത്തില്‍ സ്വരവിവരണവും, ഉപാംഗഖണ്ഡത്തില്‍ രാഗത്തിന്റെ ജന്യസ്വരവിവരണവും, ഭാഷാംഗഖണ്ഡത്തില്‍ ജനകമേളകര്‍ത്താരാഗത്തിന്റെ ലക്ഷണവിവരണവും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു

രുദ്രം
മേളകര്‍ത്താരാഗപട്ടികയിലെ പതിനൊന്നാമത്തെ ചക്രം. മ2 , രി2, ഗ3,. രാഗങ്ങള്‍ 61 മുതല്‍ 66 വരെ

രൂപകം
സപ്തതാളങ്ങളില്‍ ഒന്നു് . ഇതില്‍ ലഘു 7 തരത്തില്‍ വരാം. സാധാരണയുള്ള ചതുശ്രജാതി രൂപകതാളത്തില്‍ ക്രിയകള്‍ X123+XV+XV എന്നാണെങ്കിലും എളുപ്പത്തിനു് ഇതു് താളം പിടിക്കുമ്പോള്‍ രണ്ടു് അടിയും ഒരു വീച്ചും ആയി പിടിക്കും

രൗദ്രം
ദേഷ്യഭാവം

ലക്ഷണഗീതം
രാഗലക്ഷണത്തെ വിവരിക്കുന്ന ഗീതം

ലക്ഷ്യഗീതം
സാഹിത്യവും സ്വരവും ബന്ധിപ്പിച്ചു തുടക്കക്കാര്‍ക്കു പഠിക്കുവാന്‍ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഗീതങ്ങള്‍

ലഘു
താളത്തില്‍ അടി+ചെറുവിരലില്‍തുടങ്ങുന്ന എണ്ണല്‍. ഇവ തിശ്രലഘു(1+2), ചതുശ്രലഘു(1+3), ഘണ്ഡശലഘും(1+4), മിശ്രലഘു(1+6), സങ്കീര്‍ണലഘു(1+8)

ലയം
പാടുന്നതിന്റെ വേഗത നിര്‍ണ്ണയിക്കുന്ന രീതി

ലാസ്യം
നൃത്തത്തില്‍ സ്ത്രീഭാവം

വക്രരാഗം
ആരോഹത്തിലോ അവരോഹണത്തിലോ രണ്ടിലുമോ സ്വരങ്ങളുടെ ക്രമംതെട്ടിച്ചു് ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ രാഗം
ഉദാ: സഗരിഗമപധപസാ

വരകള്‍
ചിലപ്പോള്‍ സ്വരങ്ങള്‍ക്കു മുകളില്‍ വരകള്‍ കാണിച്ചിരിക്കും. ഒറ്റവരയ്ക്കു് വേഗത ഇരട്ടിയും, ഇരട്ടവര നാലിരട്ടിയും വേഗതയില്‍ പാടേണ്ട സ്വരങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു

വരിശകള്‍
സ്വരാവലി - സംഗീതം അഭ്യസിക്കാനുപയോഗിക്കുന്ന ഗാനങ്ങള്‍

വലുവു്
മദ്ധ്യസ്ഥായിക്കു മുകളിലുള്ള സ്വരസ്ഥായി

വര്‍ജ്യസ്വരം
മേളകര്‍ത്താരാഗത്തില്‍ നിന്നും ജന്യരാഗത്തില്‍ ഉപേക്ഷിച്ച സ്വരം. ഇതു് ആരോഹണത്തിലോ അവരോഹണത്തിലോ രണ്ടിലുമോ ആവാം ഉപേക്ഷിച്ചതു്

വര്‍ണ്ണങ്ങള്‍
സംഗീതപാഠം -രാഗഭാവത്തിനാണു് ഇവിടെ പ്രാധാന്യം. ഇവിടെ അപൂര്‍വ്വപ്രയോഗങ്ങള്‍, വിശേഷസഞ്ചാരങ്ങള്‍, വിശേഷഗതികള്‍, ജണ്‍ധാട്ടു് എന്നിവ ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്നു. ഇതിലെ അംഗങ്ങള്‍ - പല്ലവി, അനുപല്ലവി, മുക്തായിസ്വരം, ചരണം, ചരണസ്വരങ്ങള്‍

വസുചക്രം
മേളകര്‍ത്താപട്ടികയിലെ എട്ടാമത്തെ ചക്രം. മ2, രി1, ഗ2.

വാദി
12 സ്വരസ്ഥാന രീതി

ശൊല്‍ക്കെട്ട്
നൃത്തം സംഗീതത്തില്‍ ഉള്ള പ്രയോഗം

ഷോഡശസ്വരങ്ങള്‍
16 ശ്രുതിസ്ഥാനങ്ങളോടുകൂടിയ സപ്തസ്വരങ്ങള്‍

സഭാഗാനം
ഇവയുടെ ഭാവം ശൃംഗാരവും, പ്രേമകഥകളാവും വിഷയം. ഇവ ഭരതനാട്യത്തിനു പാടുന്നവയാണു്.

സ്വരാക്ഷരപ്രയോഗം
കൃതികളിലെ സാഹിത്യ പദങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ പധമ സഗമ പധസ തുടങ്ങിയ അക്ഷരങ്ങളെ അവകൊണ്ടു സൂചിപ്പിക്കുന്ന അതേ സ്വരസ്ഥാനങ്ങളില്‍ വരത്തക്കവണ്ണം ചേര്‍ത്തു വച്ചിരിക്കുന്ന രീതിയാണിതു്

സ്വരാവലി
വരിശകള്‍ - സംഗീതം അഭ്യസിക്കാനുപയോഗിക്കുന്ന ഗാനങ്ങള്‍


.

Thaalam

ഗാനത്തിന്റെ ഗതി നിയന്ത്രിക്കുന്ന രീതിയാണു് താളം.

ശ്രുതി എന്നതു പോലെ തന്നെ ഗാനാലാപനത്തിനു ഇതു് അത്യാവശ്യമാണു്.

താളബോധന കാലപ്രമാണങ്ങള്‍ പത്തു തരം

1.
ക്രിയ

ക്രിയ എന്നാല്‍ താളം പിടിത്തം - സ്വരങ്ങളോ സാഹിത്യമോ പാടുമ്പോള്‍ ക്ലിപ്തസമയക്രമത്തില്‍ ഇടവേളകള്‍ സമമായി അംഗവിക്ഷേപങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ ഗാനത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന രീതിയ്ക്കു് ക്രിയ എന്നു പറയും

പാടുമ്പോള്‍ താളം ക്രമമായിരിക്കാന്‍ ഇടത്തെ ഉള്ളംകയ്യില്‍ അല്ലെങ്കില്‍ വലതു തുടയില്‍ വലതു കൈ ഉപയോഗിച്ചു് അടിക്കുന്ന രീതി ആണു് സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കാറു്

കൈപ്പത്തി കമഴ്ത്തിപ്പിടിച്ചു് അടിക്കുന്നതിനു് അടി എന്നും, കൈപ്പത്തി മലര്‍ത്തിപ്പിടിച്ചു് അടിക്കുന്നതിനു് വീച്ചു് എന്നും പറയും

എന്നിരുന്നാലും കൈവിരലുകള്‍ എണ്ണിയും, വിരലുകള്‍ ഞൊടിച്ചും താളം പിടിക്കാം

ആദ്യം പറഞ്ഞ രീതിയ്ക്കു് കൈവെള്ള ഉപയോഗിച്ചു് അടിയ്ക്കുന്നതിനു അടയാളം X എന്നും, കൈയുടെ പുറം വശം അടിക്കുന്നതിനു് V എന്നും, ചെറുവിരലില്‍ തുടങ്ങി മറ്റു വിരലുകളിലേക്കു് ക്രമമായി എണ്ണുന്നതിനു് 1,2,3,4,5 എന്നും എഴുതും. 6 വരെ എണ്ണേണ്ടുന്ന താളത്തില്‍ അതു് വീണ്ടും ചെറുവിരലില്‍ എണ്ണും

ഉദാഹരണത്തിനു് ആദി താളത്തില്‍ താളം പിടിക്കുന്ന ക്രമം

അടി	ചെറുവിരല്‍	മോതിരവിരല്‍	നടുവിരല്‍	അടി	വീച്ച്	അടി	വീച്ച്
X	1	2	3	X	V	X	V

അക്ഷരകാലം 4 + 2 + 2 = 8

 മറ്റു താളങ്ങളില്‍ ഇതിന്റെ രീതി മാറും.

ക്രിയകളില്‍ ചില ക്രിയകള്‍ നിശ്ശബ്ദവും ചിലതു് ശബ്ദം ഉളവാക്കുന്നതുമാണു്. വലതു കൈകൊണ്ടു് അടിക്കുന്നതും വിരല്‍ ഞൊടിക്കുന്നതും സശബ്ദക്രിയകള്‍. വിരലെണ്ണുന്നതും കൈ വീശുന്നതും നിശ്ശബ്ദക്രിയകള്‍

2.
കല

കല - മൂന്നു തരം

ഏക കല - ഒരു താളാക്ഷരത്തിനുള്ളില്‍ ഒരു സ്വരം മാത്രം.
ദ്വികല - ഒരു താളാക്ഷരത്തിനുള്ളില്‍ രണ്ടു് സ്വരങ്ങള്‍
ചതുശ്രകല - ഒരു താളാക്ഷരത്തില്‍ നാലു് സ്വരങ്ങള്‍

3.
കാലം

കാലം എന്നാല്‍ സമയം - ഏറ്റവും ചുരുങ്ങിയ കാലത്തിനു് 'ക്ഷണം' എന്നും 'കണം' എന്നും പറയുന്നു

പാടുന്നതിന്റെ വേഗത നിര്‍ണ്ണയിക്കുന്ന രീതി 3 തരം

a) വിളംബിതം - മെല്ലെ (ചൗക്കം)
b) മദ്ധ്യം - വിളംബിതത്തിന്റെ ഇരട്ടി വേഗത്തില്‍
c) ദ്രുതം - മദ്ധ്യമകാലത്തിന്റെ ഇരട്ടി വേഗതത്തില്‍

താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന പട്ടിക ശ്രദ്ധിക്കുക. ഇവിടെ ഒരു സമ്പൂര്‍ണ്ണരാഗം ആദി താളത്തില്‍ ആണു വിവരിച്ചിരിക്കുന്നതു്. ഒന്നാം കാലത്തില്‍ ഒരു ക്രിയയ്ക്കു് ഒരക്ഷരം, രണ്ടാം കാലത്തില്‍ ഒരു ക്രിയയ്ക്കു് രണ്ടക്ഷരം, മൂന്നാം കാലത്തില്‍ ഒരു ക്രിയയ്ക്കു് നാലക്ഷരം, നാലാം കാലത്തില്‍ ഒരു ക്രിയയ്ക്കു് എട്ടക്ഷരം. ഇവിടെ ക്രിയകള്‍ തമ്മിലുള്ള ഇടവേളയ്ക്കു മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നില്ല എന്നതു പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക.

ഒന്നാം കാലത്തില്‍ ഒരു താളവട്ടം തികയുമ്പോഴും അവരോഹണ സ്വരങ്ങള്‍ ബാക്കി നില്‍ക്കുന്നതിനാല്‍ ഒരു താളവട്ടം കൂടി പേടേണ്ടതുണ്ടു്.
രണ്ടാം കാലത്തില്‍ ഒരാവര്‍ത്തി പാടുമ്പോള്‍ തന്നെ ഒരു താളവട്ടം തികയുന്നു.
മൂന്നാം കാലത്തില്‍ പാടുമ്പോള്‍ നാലു ക്രിയയില്‍ തന്നെ ആരോഹണവും അവരോഹണവും പാടിത്തീരുന്നു എങ്കിലും താളം തികയ്ക്കാന്‍ സപ്തസ്വരങ്ങള്‍ രണ്ടാവര്‍ത്തി പാകണം.
നാലാം കാലത്തില്‍ താളവട്ടം തികയ്ക്കാന്‍ സപ്തസ്വരങ്ങള്‍ നാലാവര്‍ത്തിയും പാടേണ്ടതായിട്ടുണ്ടു്

കാലം	X	1	2	3	X	V	X	V
1	സ	രി	ഗ	മ	പ	ധ	നി	സ
	സ	നി	ധ	പ	മ	ഗ	രി	സ
2	സരി	ഗമ	പധ	നിസ	സനി	ധപ	മഗ	രിസ
3	സരിഗമ	പധനിസ	സനിധപ	മഗരിസ	സരിഗമ	പധനിസ	സനിധപ	മഗരിസ
4	സരിഗമപധനിസ	സനിധപമഗരിസ	സരിഗമപധനിസ	സനിധപമഗരിസ	സരിഗമപധനിസ	സനിധപമഗരിസ	സരിഗമപധനിസ	സനിധപമഗരിസ

അഞ്ചു സ്വരങ്ങള്‍ മാത്രമോ ആറു സ്വരങ്ങള്‍ മാത്രമോ അടങ്ങുന്ന രാഗങ്ങള്‍ ഇതേ താളത്തില്‍ പാടുമ്പോള്‍ ആവര്‍ത്തനത്തിന്റെ തോതില്‍ വ്യത്യാസം വരും. തദവസരത്തില്‍ ഈ വ്യത്യാസം നികത്താന്‍ താരസ്ഥായിലെ രണ്ടോ ഒന്നോ സ്വരങ്ങള്‍ കൂടി ആദി താളം ആലപിക്കുവാന്‍ ചേര്‍ക്കുകയോ അങ്ങനെ ചേര്‍ക്കാതെ താളവട്ടം തികയ്ക്കാന്‍ തോതനുസരിച്ചു ആവര്‍ത്തിച്ചു പാടുകയോ ചെയ്യണം.

താളം മാറുമ്പോഴും ഈ വ്യത്യാസം കാലപ്രമാണത്തിനനുസരിച്ചു വ്യത്യാസപ്പെടുത്തി ഒരു താളവട്ടം തികച്ചും പാടിത്തന്നെ ആവണം.

കൂടുതല്‍ വിശദവിവരം സപ്തതാളഅലങ്കാരത്തിന്‍ കീഴില്‍ താഴെ കാണുക

4.
മാര്‍ഗ്ഗം

സമയവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി ഗാനം ആലപിക്കുന്ന വേഗതയ്ക്കാണു മാര്‍ഗ്ഗം എന്നു പറയുന്നതു്.

ഇവ ആറു വിധം ഉണ്ടു്.
ദക്ഷിണം = 32 മാത്ര
വാര്‍ത്തികം = 16 മാത്ര
ചിത്രം = 8 മാത്ര
ചിത്രതരം = 4 മാത്ര
അര്‍ത്ഥചിത്രം = 2 മാത്ര
അതിചിത്രം = 1 മാത്ര
ഈ 6 മാര്‍ഗ്ഗങ്ങളെ ഷഡ്‌കാലം എന്നു പറയുന്നു. നാല് അക്ഷരകാലം കൊണ്ടതു 1 മാത്ര

5.
അംഗം

അംഗം എന്നാല്‍ താളത്തിന്റെ വിഭാഗങ്ങള്‍ - ഇവ ആറു വിധം.

അനുദ്രുതം - ഒരു അടി
ദ്രുതം - ഒരു അടിയും ഒരു വീച്ചും
ലഘു - ഒരു അടിയും ചെറുവിരല്‍ മുതല്‍ നടുവിരല്‍ വരെ എണ്ണുന്നതും
ഗുരു - ഒരു അടിയും വലത്തെ കൈ ചുരുട്ടിപ്പിടിച്ചു് വലത്തോട്ടു് വട്ടം ചുറ്റലും
പ്ലൂതം - ഗുരുവില്‍ എന്ന പോലെ + കീഴോട്ടു് വീശലും
കാകപാദം - ഗുരുവില്‍ എന്ന പോലെ + ഇടത്തോട്ടു് വീശലും

6.
ജാതി

ജാതി - അക്ഷരകാലങ്ങള്‍ക്കനനുസരിച്ചു് ജാതികള്‍ അഞ്ചു തരം

3 അക്ഷരമുള്ളതു് തിസ്രജാതി
4 അക്ഷരമുള്ളതു് ചതുരശ്രജാതി
7 (3+4) മിശ്രജാതി (അതായതു് തിസ്രവും ചതുരശ്രവും ചേര്‍ന്നതു്)
5 ([7+3] / 2) അക്ഷരമുള്ളതു് ഖണ്ഡശജാതി (ഇതു് മിശ്രവും തിശ്രവും ചേര്‍ന്നതിനെ പപ്പാതിയാക്കിയതു്)
9 (5+4) സങ്കീര്‍ണ്ണജാതി

	ലഘു 5 ജാതി	അംഗം	അഞ്ചു ജാതികളില്‍ താളം പിടിക്കുന്ന വിധം X എന്നതു അടി, സംഖ്യകള്‍ വിരലുകളും സൂചിപ്പിക്കുന്നു
			അടി	വിരലുകള്‍
				ചെറു	മോതിര	നടു	ചൂണ്ടു	തള്ള	ചെറു	മോതിര	നടു
1	തിശ്ര	|3	X സ	1 രി	2 ഗ
2	ചതുരശ്ര	|4	X സ	1 രി	2 ഗ	3 മ
3	ഖണ്ഡ	|5	X സ	1 രി	2 ഗ	3 മ	4 പ
4	മിശ്ര	|7	X സ	1 രി	2 ഗ	3 മ	4 പ	5 ധ	6 നി
5	സങ്കീര്‍ണ്ണ	|9	X സ	1 രി	2 ഗ	3 മ	4 പ	5 ധ	6 നി	7 സ	8 രി

7.
ഗ്രഹം

ഗ്രഹം - താളത്തിന്റെ എടുപ്പു് അധവാ താളത്തിന്റെ ഏതു ഭാഗത്തു നിന്നാണു് സാഹിത്യം തുടങ്ങുന്നതു് എന്നു് ഇതു് സൂചിപ്പിക്കുന്നു

താളത്തിന്റെ ഒപ്പം തുടങ്ങുന്ന രീതിയ്ക്കു് 'സമം' (സമഗ്രഹം) എന്നും
താളത്തിനു മുമ്പോ പിമ്പോ തുടങ്ങുന്നതിനു് 'വിഷമം' (വിഷമഗ്രഹം) എന്നും പറയും.
താളത്തിനു് മുമ്പു് ഗാനം തുടങ്ങുന്നതിനു് 'അതീതം' എന്നും
താളത്തിനു് ശേഷം തുടങ്ങുന്നതിനു് 'അനാഗതം' എന്നും പറയും

8.
യതി

താളവട്ടത്തിലെ അംഗങ്ങളെ കൂട്ടിയിണക്കുന്ന രീതി

സമയയതി - എല്ലാ അംഗങ്ങളും ഒരേ തോതില്‍

സരിഗമ
സരിഗമ
സരിഗമ
സരിഗമ

ഗോപുച്ഛയതി - ആരംഭത്തില്‍ ദീര്‍ഘമായും ക്രമേണ ചെറുതായും വരുന്ന രീതി

സരിഗമപധനിസ
രിഗമപധനിസ
ഗമപധനിസ
മപധനിസ
പധനിസ
ധനിസ
നിസ
സ

സ്രോതോവഹയതി - ഗോപുച്ഛയതിയ്ക്കു് വിപരീതം - ആദ്യം ചെറുതും പിന്നെ ക്രമേണ വലുതായി വരും

സ
സരി
സരിഗ
സരിഗമ
സരിഗമപ
സരിഗമപധ
സരിഗമപധനി

മൃദംഗയതി - ധമരുയതിയ്ക്കു് വിപരീതം - അറ്റങ്ങളില്‍ ചെറുതായും മദ്ധത്തില്‍ വലുതായും

സ
സരി
സരിഗ
സരിഗമ
സരിഗമപ
പമഗരിസ
മഗരിസ
ഗരിസ
രിസ
സ

ധമരുയതി - അംഗങ്ങള്‍ അറ്റങ്ങളില്‍ വലുതായും മദ്ധ്യത്തില്‍ ചെറുതായും

സരിഗമപധനിസ
രിഗമപധനിസ
ഗമപധനിസ
മപധനിസ
പധനിസ
ധനിസ
നിസ
സ
സ
സനി
സനിധ
സനിധപ
സനിധപമ
സനിധപമഗ
സനിധപമഗരി
സനിധപമഗരിസ

വിഷമയതി - യാതൊരു വ്യവസ്ഥയുമില്ലാത്തതു്

സരിഗമപധനിസ
ഗമപധനി
രിഗമപധനിസ
പധ
മപധനിസ
പധനി
രിഗമപധനി
സനിധപമഗരിസ

9.
പ്രസ്താരം

താളങ്ങളുടെ അംഗങ്ങളെ മാറ്റി മറിച്ചുപയോഗിക്കുന്നതിനു പ്രസ്താരം എന്നു പറയും

10.
സപ്തതാളഅലങ്കാരങ്ങള്‍

സംജ്ഞകള്‍ - അര്‍ത്ഥം
സ - ഒരു അക്ഷരകാലം
സാ - രണ്ടു് അക്ഷരകാലം
X - അടി - കൈപ്പത്തി കമഴ്ത്തി അടിക്കുന്നതു്
V - വീച്ചു് - കൈപ്പത്തി മലര്‍ത്തി അടക്കുന്നതു്
1 - ചെറുവിരല്‍ എണ്ണുന്നതു്
2 - മോതിരവിരല്‍ എണ്ണുന്നതു്
3 - നടുവിരല്‍ എണ്ണുന്നതു്
4 - ചൂണ്ടുവിരല്‍ എണ്ണുന്നതു്
5 - തള്ളവിരല്‍ എണ്ണുന്നതു്
6 - വീണ്ടും ചൂണ്ടുവിരല്‍ എണ്ണുന്നതു്
|| - ഒരു താളവട്ടത്തിന്റെ ആദ്യവും അവസാനവും
| - താളവട്ടത്തിന്റെ അകത്തെ അംഗവിഭാഗം
O - ദ്രുതം - ഒരടിയും വീച്ചും
U - അനുദ്രുതം - ഒരടി മാത്രം
* - അന്യസ്വരം

എകതാളം - ചതുരശ്രജാതി അംഗസംജ്ഞ : |4 അക്ഷരകാലം : 4 (തകധിമി)

X

1

2

3

||

സ

രി

ഗ

മ

||

||

രി

ഗ

മ

പ

||

||

ഗ

മ

പ

ധ

||

||

മ

പ

ധ

നി

||

||

പ

ധ

നി

സ

||

||

സ

നി

ധ

പ

||

||

നി

ധ

പ

മ

||

||

ധ

പ

മ

ഗ

||

||

പ

മ

ഗ

രി

||

||

മ

ഗ

രി

സ

||

രൂപകതാളം - ചതുരശ്രജാതി അംഗസംജ്ഞ : 0 |4 അക്ഷരകാലം : 2 + 4 = 6 (തക തകധിമി)

X

V

X

1

2

3

||

സ

രി

|

സ

രി

ഗ

മ

||

||

രി

ഗ

|

രി

ഗ

മ

പ

||

||

ഗ

മ

|

ഗ

മ

പ

ധ

||

||

മ

പ

|

മ

പ

ധ

നി

||

||

പ

ധ

|

പ

ധ

നി

സ

||

||

സ

നി

|

സ

നി

ധ

പ

||

||

നി

ധ

|

നി

ധ

പ

മ

||

||

ധ

പ

|

ധ

പ

മ

ഗ

||

||

പ

മ

|

പ

മ

ഗ

രി

||

||

മ

ഗ

|

മ

ഗ

രി

സ

||

ത്രിപുടതാളം - തിശ്രജാതി അംഗസംജ്ഞ : |3 0 0 അക്ഷരകാലം : 3 + 2 + 2 = 7 (തകിട തക ധിമി)

X

1

2

X

V

X

V

||

സ

രി

ഗ

|

സ

രി

|

ഗ

മ

||

||

രി

ഗ

മ

|

രി

ഗ

|

മ

പ

||

||

ഗ

മ

പ

|

ഗ

മ

|

പ

ധ

||

||

മ

പ

ധ

|

മ

പ

|

ധ

നി

||

||

പ

ധ

നി

|

പ

ധ

|

നി

സ

||

||

സ

നി

ധ

|

സ

നി

|

ധ

പ

||

||

നി

ധ

പ

|

നി

ധ

|

പ

മ

||

||

ധ

പ

മ

|

ധ

പ

|

മ

ഗ

||

||

പ

മ

ഗ

|

പ

മ

|

ഗ

രി

||

||

മ

ഗ

രി

|

മ

ഗ

|

രി

സ

||

ഝംപതാളം - മിശ്രജാതി അംഗസംജ്ഞ : |7 U 0 അക്ഷരകാലം : 7 + 1 + 2 = 10 (തകധിമിതകിട ധോം ധകു)

X

1

2

3

4

5

6

X

X

V

||

സ

രി

ഗ

സ

രി

സ

രി

|

ഗ

|

മ

,

||

||

രി

ഗ

മ

രി

ഗ

രി

ഗ

|

മ

|

പ

,

||

||

ഗ

മ

പ

ഗ

മ

ഗ

മ

|

പ

|

ധ

,

||

||

മ

പ

ധ

മ

പ

മ

പ

|

ധ

|

നി

,

||

||

പ

ധ

നി

പ

ധ

പ

ധ

|

നി

|

സ

,

||

||

സ

നി

ധ

സ

നി

സ

നി

|

ധ

|

പ

,

||

||

നി

ധ

പ

നി

ധ

നി

ധ

|

പ

|

മ

,

||

||

ധ

പ

മ

ധ

പ

ധ

പ

|

മ

|

ഗ

,

||

||

പ

മ

ഗ

പ

മ

പ

മ

|

ഗ

|

രി

,

||

||

മ

ഗ

രി

മ

ഗ

മ

ഗ

|

രി

|

സ

,

||

അടതാളം - ഖണ്ഡജാതി അംഗസംജ്ഞ : |5 |5 0 0 അക്ഷരകാലം : 5 + 5 + 2 + 2 = 14 (തകിടതക തകിടതക തക ധിമി)

X

1

2

3

4

X

1

2

3

4

X

V

X

V

||

സ

രി

,

ഗ

,

|

സ

,

രി

ഗ

,

|

മ

,

|

മ

,

||

||

രി

ഗ

,

മ

,

|

രി

,

ഗ

മ

,

|

പ

,

|

പ

,

||

||

ഗ

മ

,

പ

,

|

ഗ

,

മ

പ

,

|

ധ

,

|

ധ

,

||

||

മ

പ

,

ധ

,

|

മ

,

പ

ധ

,

|

നി

,

|

നി

,

||

||

പ

ധ

,

നി

,

|

പ

,

ധ

നി

,

|

സ

,

|

സ

,

||

||

സ

നി

,

ധ

,

|

സ

,

നി

ധ

,

|

പ

,

|

പ

,

||

||

നി

ധ

,

പ

,

|

നി

,

ധ

പ

,

|

മ

,

|

മ

,

||

||

ധ

പ

,

മ

,

|

ധ

,

പ

മ

,

|

ഗ

,

|

ഗ

,

||

||

പ

മ

,

ഗ

,

|

പ

,

മ

ഗ

,

|

രി

,

|

രി

,

||

||

മ

ഗ

,

രി

,

|

മ

,

ഗ

രി

,

|

സ

,

|

സ

,

||

മഠ്യതാളം - ചതുരശ്രജാതി അംഗസംജ്ഞ : |4 0 |4 അക്ഷരകാലം : 4 + 2 + 4 = 10 (തകധിമി തക തകധിമി)

X

1

2

3

X

V

X

1

2

3

||

സ

രി

ഗ

രി

|

സ

രി

|

സ

രി

ഗ

മ

||

||

രി

ഗ

മ

ഗ

|

രി

ഗ

|

രി

ഗ

മ

പ

||

||

ഗ

മ

പ

മ

|

ഗ

മ

|

ഗ

മ

പ

ധ

||

||

മ

പ

ധ

പ

|

മ

പ

|

മ

പ

ധ

നി

||

||

പ

ധ

നി

ധ

|

പ

ധ

|

പ

ധ

നി

സ

||

||

സ

നി

ധ

നി

|

സ

നി

|

സ

നി

ധ

പ

||

||

നി

ധ

പ

ധ

|

നി

ധ

|

നി

ധ

പ

മ

||

||

ധ

പ

മ

പ

|

ധ

പ

|

ധ

പ

മ

ഗ

||

||

പ

മ

ഗ

മ

|

പ

മ

|

പ

മ

ഗ

രി

||

||

മ

ഗ

രി

ഗ

|

മ

ഗ

|

മ

ഗ

രി

സ

||

ധ്രുവതാളം - ചതുരശ്രജാതി അംഗസംജ്ഞ : |4 0 |4 |4 അക്ഷരകാലം : 4 + 2 + 4 + 4 = 14 (തകധിമി തക തകധിമി തകധിമി)

X

1

2

3

X

V

X

1

2

3

X

1

2

3

||

സ

രി

ഗ

മ

|

ഗ

രി

|

സ

രി

ഗ

രി

|

സ

രി

ഗ

മ

||

||

രി

ഗ

മ

പ

|

മ

ഗ

|

രി

ഗ

മ

ഗ

|

രി

ഗ

മ

പ

||

||

ഗ

മ

പ

ധ

|

പ

മ

|

ഗ

മ

പ

മ

|

ഗ

മ

പ

ധ

||

||

മ

പ

ധ

നി

|

ധ

പ

|

മ

പ

ധ

പ

|

മ

പ

ധ

നി

||

||

പ

ധ

നി

സ

|

നി

ധ

|

പ

ധ

നി

ധ

|

പ

ധ

നി

സ

||

||

സ

നി

ധ

പ

|

ധ

നി

|

സ

നി

ധ

നി

|

സ

നി

ധ

പ

||

||

നി

ധ

പ

മ

|

പ

ധ

|

നി

ധ

പ

ധ

|

നി

ധ

പ

മ

||

||

ധ

പ

മ

ഗ

|

മ

പ

|

ധ

പ

മ

പ

|

ധ

പ

മ

ഗ

||

||

പ

മ

ഗ

രി

|

ഗ

മ

|

പ

മ

ഗ

മ

|

പ

മ

ഗ

രി

||

||

മ

ഗ

രി

സ

|

രി

ഗ

|

മ

ഗ

രി

ഗ

|

മ

ഗ

രി

സ

||

.